Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti, Qurolli Kuchlar Oliy Bosh Qoʻmondoni Shavkat Mirziyoyev 6-aprel kuni mamlakatimiz mudofaa qobiliyatini mustahkamlash va harbiy xizmatchilarni qo‘llab-quvvatlash masalalari yuzasidan yigʻilish oʻtkazdi.

Bugungi kunda mamlakatimizda yoshlar masalasi davlat siyosatining eng muhim yo‘nalishlaridan biri bo‘lib, ularning zamonaviy bilim va kasb-hunar egallashini hamda bandligini har tomonlama qo‘llab-quvvatlash bo‘yicha izchil islohotlar olib borilmoqda.

Xususan, joriy yil 13-yanvar kuni oʻtkazilgan Xavfsizlik kengashining kengaytirilgan yigʻilishida harbiy xizmat nufuzini yanada oshirish hamda yoshlarni jamiyatda munosib oʻrin topishiga koʻmaklashish boʻyicha aniq vazifalar belgilab berilgan edi.

Bu boradagi islohotlarning mantiqiy davomi sifatida bugun muddatli harbiy xizmatga chaqirilgan yoshlarni kasbga oʻrgatish va sifatli taʼlim olishlari uchun sharoit yaratish hamda armiyada kitobxonlikni ommalashtirish yuzasidan ishlab chiqilgan takliflar koʻrib chiqildi.

Jumladan, 2026-2027 oʻquv yilidan boshlab muddatli harbiy xizmatga chaqirilgan yoshlarga bir qator imtiyoz hamda kafolatlar berilishi nazarda tutilmoqda.

Endilikda muddatli harbiy xizmatchilar uchun harbiy xizmat davrida oliygohlarga oʻqishga kirib, masofaviy taʼlim olish imkoniyati yaratilmoqda. Bu jarayonda askarlar uchun taʼlim tashkilotlari bilan hamkorlikda harbiy qismlarda abituriyentlarni tayyorlash kurslari tashkil etilib, oliygohlarning kirish imtihonlariga tayyorlash tizimi yoʻlga qoʻyiladi.

Shartnoma asosida oʻqishga qabul qilingan askarlarga esa foizsiz imtiyozli kreditlar ajratiladi. Eng muhimi, oliy taʼlim muassasalariga qabul qilingan askarlar harbiy fakultetlar talabalariga tenglashtirilib, oʻqishni tamomlagandan soʻng ularga zaxiradagi leytenant harbiy unvoni beriladi.

Shu bilan birga, namunali xizmat oʻtagan, respublika va xalqaro sport musobaqalari hamda fan olimpiadalarida birinchi oʻrinni egallagan askarlarni test sinovlarisiz oʻqishga qabul qilish tartibi belgilanmoqda.

Joriy etilayotgan imtiyozlardan yana biri – askarlar uchun harbiy xizmat davomida “Bitta askar – bitta kasb” tamoyili asosida 3-6 oylik oʻquv kurslari tashkil etilib, ularga davlat namunasidagi maxsus sertifikat beriladi.

Muddatli harbiy xizmatdan qaytib, xususiy sektorda faoliyat yuritmoqchi boʻlgan yoshlarning kasb-hunarga oʻqish xarajatlari vaucher asosida Bandlikka koʻmaklashish davlat jamgʻarmasi tomonidan qoplab beriladi.

Davlat tashkilotlariga ishga kirish istagini bildirgan yoshlarga esa Boshqaruv samaradorligi agentligi tomonidan oʻtkaziladigan test sinovlarida 10 foizlik imtiyoz ballari qoʻshib beriladi.

Yigʻilishda harbiy xizmatchilarni kitobxonlikka qiziqishini yanada oshirish, bu borada ularni qoʻllab-quvvatlash hamda ragʻbatlantirish boʻyicha chora-tadbirlar ham koʻrib chiqildi.

Xususan, joriy yildan boshlab, har yili Qurolli Kuchlarning barcha toifadagi harbiy xizmatchilari oʻrtasida toʻrt bosqichli “Maʼnaviyat qalqoni” respublika kitobxonlik tanlovi oʻtkaziladi.

Tanlovning birinchi bosqichi harbiy qism va harbiy taʼlim muassasalarida, ikkinchi bosqichi harbiy okrug, birlashma va qoʻshilmalarda, uchinchi bosqichi Qurolli Kuchlar tarkibidagi vazirlik va idoralarda oʻtkaziladi. Yakuniy respublika bosqichida saralash bosqichlarining gʻolibi boʻlgan harbiy xizmatchilar oʻzaro bellashadi. Yakuniy bosqichning 4 nafar gʻolibi Qurolli Kuchlar Oliy Bosh Qoʻmondonining bosh sovrini – zamonaviy elektromobil hamda diplom bilan taqdirlanadi. Sovrinli oʻrinlarni egallagan harbiy xizmatchilar pul mukofotlari va diplomlar bilan ragʻbatlantiriladi.

Davlatimiz rahbari takliflarni maʼqullab, tegishli qarorlarni imzoladi. Yangi chora-tadbirlar yurtimiz taraqqiyoti uchun yuqori bilim, malaka va intellektual salohiyatli hamda vatanparvar kadrlar zaxirasini shakllantirishga xizmat qilishi lozimligini taʼkidladi.

Yigʻilishda, shuningdek, mudofaa vaziri mamlakatimiz harbiy xavfsizligini kuchaytirish, qoʻshinlarning jangovar shayligini oshirish yuzasidan belgilangan vazifalar ijrosining borishi toʻgʻrisida axborot berdi.

O‘zbekistondagi islomiy bank faoliyatiga bir qancha xorijiy investorlar qiziqish bildirmoqda. Bu haqda Markaziy bank boshqaruvi raisi o‘rinbosari Sanjar Nosirov O‘zbekiston 24 telekanaliga bergan intervyusida aytib o‘tdi.

Uning so‘zlariga ko‘ra, yaqinda qabul qilingan va 29-iyundan kuchga kiradigan qonun islomiy moliyaviy xizmatlarni ikki shaklda ko‘rsatishni nazarda tutadi: islomiy “darcha»lar orqali yoki to‘liq islomiy moliyalashtirish tamoyillari asosida ishlaydigan banklar orqali. Ana’naviy banklar bir vaqtning o‘zida an’anaviy va islomiy mahsulotlarni taklif qilgan holda islomiy “darcha” ochish uchun qo‘shimcha litsenziya olishlari mumkin bo‘ladi.

Islomiy “darcha»lar orqali kamida 6 turdagi xizmatlar ko‘rsatiladi: muzoraba, vakala, murobaha, salam, mushoraka va ijara.

Markaziy bank raisi o‘rinbosarining ta’kidlashicha, 2026-yilda e’tibor asosan tayyorgarlik ishlariga qaratiladi. Xususan, alohida standartlarni joriy etish va kadrlar tayyorlashga alohida e’tibor qaratish rejalashtirilgan. Hozirda O‘zbekistondagi 10 ta bank islomiy “darcha” ochishga tayyorgarlik ko‘rmoqda.

Avval regulyator islomiy moliya faqat bitta bankda yo‘lga qo‘yilishi mumkin deb hisoblagan bo‘lsa, endi 2−3 ta bankda ham joriy etilishi mumkinligi aytilmoqda.

“Xorijiy investorlardan ham juda ko‘p qiziqish kuzatilmoqda. 4−5 ta xorijiy bank kelib, „Islom moliyasi bo‘yicha qonun qabul qilinsa, O‘zbekiston bozoriga kirishimiz mumkin“, deyishmoqda. Bu biz bevosita ishlayotgan narsalardir”, — dedi Sanjar Nosirov.

Uning ta’kidlashicha, zarur infratuzilma yaratilgach, bu sohaga kiritilayotgan investitsiyalar yanada oshadi. Asosiy maqsad ham ko‘proq investitsiya jalb qilish, aholi va biznes uchun xizmatlar ko‘lamini kengaytirish bo‘lib, bu iqtisodiyotning o‘sishiga xizmat qiladi.

Dastlabki hisob-kitoblarga ko‘ra, bank tizimiga taxminan $1 mlrdlik investitsiyalar kirishi prognoz qilinmoqda.

“Nafaqat investitsiya, balki bilim va tajriba ham kirib keladi. Bu esa islom moliyasini tezroq joriy qilishimizga asos bo‘lishi mumkin.” — deya qo‘shimcha qildi Markaziy bank raisi o‘rinbosari.

Shavkat Mirziyoyev 3-aprel kuni to‘lovga qobiliyatsizlik institutini takomillashtirish va moliyaviy ahvoli og‘ir tadbirkorlarni sog‘lomlashtirish bo‘yicha yangi yondashuvlar yuzasidan taqdimot bilan tanishdi. Unda moliyaviy ahvoli og‘ir bizneslarni qo‘llab-quvvatlashga qaratilgan yangi moliyaviy mexanizmlar taqdimot qilindi.

Jumladan, kichik va o‘rta tadbirkorlar uchun Biznesni kafolatlash milliy kompaniyasi orqali kafillik berish, Tadbirkorlikni rivojlantirish kompaniyasi orqali banklarda past foizli kredit liniyalari ochish orqali korxonalarni moliyaviy tiklashga ko‘maklashish rejalashtirilmoqda.

Bunda banklar ajratgan kreditlar bo‘yicha asosiy qarz va foizlar sanatsiya yakunlangunga qadar kechiktiriladi, kredit sanatsiya yakunlanganidan so‘ng 3 yil ichida qaytariladi, kredit qarzdorligini restrukturizatsiya qilish asoslari yaratiladi.

Soliq va kredit qarzdorligini kechiktirib to‘lash hamda restrukturizatsiya qilish tartiblarini soddalashtirishga ham alohida e’tibor qaratildi.

Xususan, xalq deputatlari tuman va shahar kengashlari ayrim soliqlar bo‘yicha to‘lovlarni kechiktirish yoki bo‘lib-bo‘lib to‘lashga ruxsat berishi, shuningdek, bunday mexanizmlar garov, bank kafolati yoki sug‘urta polisi asosida soliq organlari tomonidan ham qo‘llanishi mumkin bo‘ladi.

Davlat ko‘magidagi sudgacha sanatsiya choralari ham kengaytiriladi. Bunda quyidagi vositalardan foydalanish mumkin bo‘ladi:

• kreditorlar bilan kelishuv;
• moliyaviy yordam jalb qilish;
• soliq va kredit to‘lovlarini kechiktirish;
• qarzlarni sotib olish;
• ishlab chiqarishni qayta ixtisoslashtirish;
• korxonani qayta tashkil etish;
• malakali mutaxassislarni jalb etish;
• xodimlarni qayta tayyorlash va boshqa.

Taqdimotda to‘lovga qobiliyatsizlik jarayonlarini raqamlashtirish masalasiga ham katta e’tibor berildi. Buning uchun to‘lovga qobiliyatsizlik ishlarini yuritishning yagona elektron platformasini ishga tushirish taklif qilindi.

Platformada to‘lovga qobiliyatsizlik ishi yuritilayotgan shaxslar, sanatsiya qo‘llanilayotgan korxonalar va sud boshqaruvchilari reyestrlari yuritiladi. Barcha jarayonlar — ariza berishdan tortib, korxonani tugatishgacha — elektron shaklda olib boriladi.

Tizim jamoatchilik va OAV uchun ochiq bo‘ladi. Bu orqali sohada ochiqlikni ta’minlash, ma’lumot almashinuvini tezlashtirish, nazorat va monitoringni kuchaytirish, arizalarni ko‘rib chiqish muddatlarini qisqartirish imkoni paydo bo‘ladi.

Prezident tadbirkorlikni qo‘llab-quvvatlashda yangi korxonalar tashkil etish bilan cheklanib qolmasdan, ishlab turgan biznesni saqlab qolish, vaqtincha qiyinchilikka uchragan korxonalarga o‘z vaqtida ko‘mak berish, ularni iqtisodiy faollikka qayta olib chiqish lozimligini ta’kidladi.

Mutasaddilarga to‘lovga qobiliyatsizlik institutini xalqaro tajriba asosida tubdan takomillashtirish, sohaga yangi boshqaruv, samarali sanatsiya mexanizmlari va raqamli yechimlarni joriy etish yuzasidan aniq topshiriqlar berildi.

Prezident Shavkat Mirziyoyev oliy taʼlim, fan va innovatsiyalar tizimini yanada takomillashtirishga qaratilgan takliflar taqdimoti bilan tanishdi.

Mamlakatimizda soʻnggi yillarda oliy taʼlim qamrovini kengaytirish, taʼlim sifatini oshirish, ilmiy salohiyatni mustahkamlash va xalqaro hamkorlikni rivojlantirish boʻyicha keng koʻlamli islohotlar amalga oshirilmoqda. Qolaversa, tizimdagi mavjud salohiyatdan samarali foydalanish, ilm-fanni iqtisodiyot bilan uzviy bogʻlash, taʼlim va tadqiqot integratsiyasini chuqurlashtirish dolzarb vazifa boʻlib qolmoqda.

Shu munosabat bilan taqdimotda oliy taʼlim, fan va innovatsiyalar tizimini takomillashtirish yuzasidan ishlab chiqilgan yangi chora-tadbirlar koʻrib chiqildi.

Jumladan, “U10 – Oʻzbekistonning global darajadagi ilgʻor universitetlari” dasturi amalga oshiriladi. Dastur doirasida tanlov asosida 10 ta oliy taʼlim tashkilotiga milliy tadqiqot universiteti maqomi berilib, ularda ilmiy klasterlar tashkil etiladi.

Mazkur tanlov professor-oʻqituvchi va olimlar salohiyati, ishtirokchi tashkilotlarning milliy va xalqaro reytinglardagi oʻrni, ilmiy infratuzilmasi hamda moliyalashtirishdagi ulushi kabi koʻrsatkichlar asosida oʻtkaziladi.

Tashkil etiladigan ilmiy klasterlar mahalliy va xorijiy oliy taʼlim tashkilotlari, ilmiy muassasalar hamda sanoat korxonalari hamkorligidagi konsorsium sifatida faoliyat yuritadi.

Milliy tadqiqot universiteti maqomi berilgan universitetga ilmiy klaster tashkil etish uchun Ilm-fanni moliyalashtirish va innovatsiyalarni qoʻllab-quvvatlash jamgʻarmasi hisobidan 150 milliard soʻmgacha mablagʻ ajratiladi.

Shuningdek, oliy taʼlim tizimida natijaga yoʻnaltirilgan moliyalashtirish mexanizmlarini joriy etish nazarda tutilmoqda.

Xususan, 2027-yildan boshlab oliy taʼlim tashkilotlarini ularning milliy reytingdagi natijalariga koʻra moliyaviy ragʻbatlantirish tizimi yoʻlga qoʻyiladi.

Bunda universitetlar taʼlim sifati, ilmiy faoliyat, xalqaro hamkorlik, raqamlashtirish va bitiruvchilar bandligi kabi mezonlar asosida baholanadi.

Davlat granti asosida taʼlim olayotgan talabalar uchun oliygohlarga ajratiladigan mablagʻlar miqdorini shakllantirishda ham yangi yondashuvlar taklif etildi. Endilikda taʼlim yoʻnalishining murakkabligi, mehnat bozori ehtiyojlari, universitet reytingi, hududiy omillar va professor-oʻqituvchilar mehnatini ragʻbatlantirish kabi koʻrsatkichlar inobatga olinadi.

Ilmiy tadqiqotlarni moliyalashtirishning yangi tizimi joriy etilishi koʻzda tutilmoqda. Xususan, davlat ilmiy dasturlari doirasida ajratiladigan mablagʻlarning kamida 50 foizi ustuvor yoʻnalishlarga sarflanadi. Loyihalarni saralash xalqaro ekspertiza, ilmiy-texnik kengashlar va tarmoq korxonalari bilan hamkorlikda amalga oshiriladi.

Shuningdek, oliy taʼlim va tashkilotlar faoliyatida ilmiy ishlanmalarni tijoratlashtirishni kengaytirishga qaratilgan yangi tizim taklif etildi.

Jumladan, oliygohlarning “spin-off” korxonalarini tashkil etish orqali “tarmoq – korxona – oliy taʼlim tashkiloti – ilmiy tashkilot” zanjiri asosida innovatsion mahsulot va xizmatlar ishlab chiqarishni yoʻlga qoʻyish nazarda tutilmoqda.

Bu orqali ilm-fan natijalarini amaliyotga joriy etish, texnologik transferni kuchaytirish va universitetlarning tadbirkorlik faolligini oshirish maqsad qilingan.

Oʻzbekistonni mintaqaviy taʼlim xabiga aylantirish maqsadida xorijiy talabalarni jalb etish boʻyicha yangi mexanizmlar taklif qilindi. Jumladan, har yili respublika davlat oliy taʼlim tashkilotlarida 500 nafargacha iqtidorli chet el fuqarolariga oliy taʼlim olish uchun grant ajratishni nazarda tutuvchi “Yangi Oʻzbekiston stipendiyasi” dasturini amalga oshirish belgilanmoqda.

Taqdimotda sohada boshqaruv samaradorligini oshirish, raqamli taʼlim va sunʼiy intellektni rivojlantirish, yoshlarning innovatsion tashabbuslarini qoʻllab-quvvatlashga qaratilgan boshqa muhim tashabbuslar ham muhokama qilindi.

Davlatimiz rahbari taqdim etilgan takliflarni har tomonlama puxta ishlab chiqish, ularni bosqichma-bosqich joriy etish orqali oliy taʼlim va ilm-fan tizimini yangi darajaga olib chiqish muhimligini taʼkidladi. Masʼullarga tegishli topshiriqlar berildi.

O‘zbekistonliklar bir yilda yarim tonnadan ortiq oltin quymalar xarid qilgan. Bu haqda Markaziy bankning 2025-yil yakunlari bo‘yicha o‘lchovli oltin quymalar bozori sharhida keltirilgan.

Oxirgi olti yilda o‘lchovli oltin quymalarni sotuvchi va qayta sotib oluvchi banklar soni 12 tadan 19 taga, shoxobchalar soni esa 34 tadan 170 taga yetdi.

Ular tomonidan 2020-yil noyabr oyidan beri umumiy og‘irligi 1,2 tonna bo‘lgan jami 65 150 dona oltin sotilgan. Natijada ko‘rsatkich o‘tgan yil oxiriga kelib 14 baravarga oshdi.

Birgina 2025-yilda aholi tomonidan og‘irligi 661 kg bo‘lgan 33 939 dona oltin quymalar xarid qilingan bo‘lib, bu jami hajmning 52% dan ortig‘ini tashkil etdi. Shu bilan birga, bu 2020−2024-yillarda sotilgan jami quymalar sonidan (31 211 dona) 8,7% ga ko‘p bo‘ldi.

So‘nggi ikki yilda oltin quymalarga bo‘lgan talab sezilarli darajada oshdi: 2024-yilda bu avvalgi yillardagi o‘rtacha ko‘rsatkichga (81 kg) nisbatan qariyb 3 baravarga, 2025-yilda esa 8 baravarga o‘sgan.

Markaziy bank buni 2024−2025-yillarda jahon bozorida oltin narxining tarixiy maksimum darajalarga yaqinlashgani bilan izohladi. Oltin narxining oshishi fonida aholining jamg‘arish va investitsiya maqsadlarida o‘lchovli oltin quymalariga bo‘lgan talabi ham ortmoqda.

Nisbatan kichik hajmdagi quymalarga talab yuqori bo‘lib, fuqarolar tomonidan 2020−2025-yillarda eng ko‘p 5 (20 525 ta) va 10 (19 552 ta) gramm og‘irlikdagi oltin quymalar sotib olingan. Bu jami sotuv hajmining 60% dan ortig‘ini tashkil qildi.

Shuningdek, banklar tomonidan og‘irligi 20 gramm bo‘lgan 14 343 ta, 50 grammlik 8 970 ta o‘lchovli oltin quymalar sotilgan, 100 grammli quyma jami hajmning atigi 3%ini (1 870 ta) egalladi.

Bundan tashqari, bu davrda banklar umumiy og‘irligi 201 kg bo‘lgan jami 11 828 dona oltinni aholidan qaytarib sotib oldi. Bunda 5 (3 975 ta) va 10 (3 546 ta) grammlik quymalar jami hajmning qariyb 65% ini egallagan.

Shu bilan birga, elektron metall hisobvaraq ochish orqali oltinni kichik hajmlarda — 0,1 grammdan boshlab xarid qilish mumkin. 2025-yilda banklar egasizlantirilgan hisobvaraqlari orqali umumiy qiymati 311,7 mlrd so‘m bo‘lgan jami 169,74 kg oltin depozitini shakllantirgan.

Markaziy bank ma’lumotlariga ko‘ra, hozirda 5 gramm og‘irlikdagi oltin quymalari narxi 9,53 mln so‘mni tashkil etadi. Ularni qaytarib sotib olish narxi esa qadog‘i but bo‘lsa 9,16 mln, qadog‘i buzilgan bo‘lsa 9,06 mln so‘mdan hisoblanadi.

Shavkat Mirziyoyev Yashil makon umummilliy loyihasi doirasida ko‘chat ekish tadbirida ishtirok etdi. Bu haqda prezident matbuot xizmati xabar berdi.

2026-yili “Men ham ko‘chat ekaman” tashabbusi doirasida 75 mln tupdan ziyod daraxt va buta ko‘chati ekilgani taʼkidlandi.

O‘tgan hafta imzolagan yangi farmonga ko‘ra, O‘zbekistonda 2030-yilga qadar umumiy yashillik darajasini 30% ga, jon boshiga to‘g‘ri keladigan yashil hududlarni 10 kvadrat metrga yetkazish belgilandi.

Buning uchun Surxondaryoda 10 ming gektarda yashil makon, Sirdaryoda 84 kilometrli yashil devor barpo etiladi. Qoraqalpog‘istonda 1 mln gektar, Navoiy va Buxoroda 300 ming gektardan, Xorazmda 85 ming gektar cho‘l hududida yangi o‘rmonzorlar yaratiladi.

Ekologiya va aholi salomatligi eng dolzarb masalaga aylanib borayotgan bir vaqtda hududga mos daraxtni tanlash va ekishda Xalqaro molekulyar allergologiya markazining tavsiyasi ham juda muhim ekani qayd etildi.

Joriy yildan har bir hududda “yashil” texnikumlarning faoliyati yo‘lga qo‘yilib, dual ta‘lim asosida yiliga 10 ming nafar mutaxassis tayyorlash boshlanadi.

Botanika va dendrologiya bog‘lari ushbu texnikum o‘quvchilari uchun amaliyot bazasiga, ilmiy xodimlari uchun esa tadqiqot maydoniga aylanadi.

Prezident hududlarda yashil bog‘lar yaratish bo‘yicha aholi va deputatlar ishtirokini yana-da kengaytirishni taklif qildi.

Ilgari Mening bog‘im dasturi doirasida har bir loyihaga budjetdan 250 mln so‘mgacha mablag‘ berilgan bo‘lsa, endi bu miqdor 400 mln so‘mdan oshiriladi.

Har bir yashil bog‘ va jamoat parki uchun aholi o‘zi tanlagan, yashash hududlariga yaqin, eng muhimi, suv ta‘minoti mavjud joylardan 1 gektargacha yer ajratiladi.

Bu yilgi mavsumdan Qonunchilik palatasining har bir deputatiga ham o‘z okrugida yashil hudud, yashil bog‘ yaratishi uchun 412 mln so‘mdan mablag‘ beriladi.