O‘zbekistonda davlat OTMlarida o‘qiyotgan o‘qituvchilar farzandlari uchun kontraktga chegirma berish rejalashtirilmoqda. Oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi bu bo‘yicha hukumat qarori loyihasini muhokamaga qo‘ydi.

Chegirma kelasi o‘quv yilidan boshlab to‘lov-kontrakt summasining 30%i miqdorida qo‘llanilib, u o‘qishga qabul qilingan hamda o‘qiyotgan talabalarga tatbiq etiladi.

Bunda chegirma har o‘quv yili uchun bir marotaba berilib, faqat bazaviy kontrakt (stipendiyasiz) uchun amal qiladi.

Arizalar kontrakt.edu.uz platformasi orqali yuboriladi. Pedagog maqomi “Elektron hukumat” tizimi orqali avtomatik tekshiriladi. Ota yoki ona pedagog maqomini yo‘qotsa, keyingi o‘quv yilidan chegirma bekor qilinadi.

Hujjatlar mas’ul bo‘linma tomonidan ikki ish kuni ichida ko‘rib chiqiladi, agar ariza qabul qilinsa shartnoma shakllantiriladi, uni OTM va talaba tasdiqlashi kerak.

Talabgorlarga chegirmalar to‘g‘ri belgilanishini OTM rektori yoki filial direktori, mas’ul bo‘linma boshlig‘i, bosh buxgalteri va auditori doimiy nazorat qilib boradi. Agar chegirma noto‘g‘ri qo‘llansa, mas’ul bo‘linma hamda buxgalteriya mablag‘larni qaytarishi kerak.

Loyiha bilan batafsil bu yerda tanishish mumkin. Fikr-mulohazalar 29-maygacha qabul qilinadi.

O‘zbekiston va Turkiy davlatlar tashkilotiga a’zo mamlakatlar qo‘shma ilmiy sun’iy yo‘ldoshni 2027-yilda uchiradi. Bu haqda 13-may kuni bo‘lib o‘tgan matbuot anjumanida O‘zbekkosmos agentligi direktori o‘rinbosari Muhiddin Ibragimov ma’lum qildi, deya xabar berdi Spot muxbiri.

Uning so‘zlariga ko‘ra, hozirda TDT doirasida 12U OTS-Sat Cube sun’iy yo‘ldoshini ishlab chiqish jarayoni amalga oshirilmoqda. Asosiy ishlar Qozog‘iston poytaxti Ostonada joylashgan, kosmik texnologiyalar ishlab chiqarishga ixtisoslashgan Ghalam kompaniyasida olib borilmoqda. Loyiha doirasida O‘zbekiston sun’iy yo‘ldoshning elektr dvigatelini ishlab chiqmoqda, boshqa davlatlar esa uni yig‘ishda qatnashadi.

“Dvigatel kichik bo‘lishiga qaramay, sun’iy yo‘ldoshning eng muhim tarkibiy qismi hisoblanadi. U raketadan ajralgandan so‘ng yo‘ldoshni belgilangan orbitaga olib chiqish va manyovr qilish — chapga, o‘ngga yurish, tepaga, pastga tushishiga javob beradi. Bu bo‘yicha ishlar davom etyapti. Xudo xohlasa, joriy yil oxirigacha sun’iy yo‘ldoshni yig‘ish ishlari yakunlanishi kerak. Hozirda integratsiya jarayoni ketyapti. Sun’iy yo‘ldoshni kelgusi yil uchirishni reja qilganmiz”, — dedi Muhiddin Ibragimov.

Shu bilan birga, agentlik direktori o‘rinbosari o‘zbekistonlik mutaxassislar hozirda Qozog‘iston, Turkiya va Ozarbayjon mutaxassislari bilan birgalikda ishlayotganini qayd etdi. Uning ta’kidlashicha, yo‘ldoshni uchirish masalasi ko‘proq asosiy integratsiyaga javob beruvchi tomon — Qozog‘istonga bog‘liq. Ibragimov bu bo‘yicha yana qo‘shimcha ma’lumotlar berilishini bildirdi.

2025-yil boshida O‘zbekiston va Turkiy davlatlar tashkiloti 2026-yilda sun’iy yo‘ldosh uchirishi ma’lum bo‘lgandi. Joriy yilning mart oyi oxirida Toshkentda TDT mamlakatlari tomonidan ishlab chiqilgan birinchi texnologik sun’iy yo‘ldoshning prototipi taqdim etildi.

Kosmik apparat 12U XL nanosun’iy yo‘ldosh platformasi asosida qurilmoqda. O‘lchamlari 226,3×226,3×366 mm bo‘lib, taxminiy og‘irligi 16 kilogrammni tashkil etadi. Sun’iy yo‘ldosh 550 km balandlikdagi quyosh-sinxron orbitada ishlaydi va xizmat muddati ikki yil etib belgilangan. Ma’lumotlarni uzatish esa soniyasiga 50 Mbitgacha tezlikka ega X-band aloqa kanali orqali amalga oshiriladi.

Loyiha maqsadi TDT davlatlari uchun mintaqaviy Yer kuzatuvi, orbitadagi texnologiyalarni namoyish etish va kelgusi missiyalar uchun tajriba yaratishga qaratilgan. Tashkilotga ko‘ra, 2026-yil iyul oyida parvoz modeli sinovlarini o‘tkazish, 2027-yil iyul oyida esa sun’iy yo‘ldoshni uchirish rejalashtirilgan.

Kosmik apparat tarkibida to‘liq missiya uchun zarur bo‘lgan asosiy quyi tizimlar mavjud: foydali yuk, bort ma’lumotlarini boshqarish tizimi, oriyentatsiyani aniqlash va boshqarish tizimi, aloqa tizimi, elektr ta’minoti tizimi hamda harakatlantiruvchi qurilma.

Iqtisodiyot va moliya vazirligi ikkilamchi ko‘chmas mulk bozori uchun ham ipoteka kreditlariga subsidiya ajratishni istisno qilmayapti. Bu haqda 12-may kuni bo‘lib o‘tgan ochiq muloqotda ma’lum qilindi, deya xabar berdi Spot muxbiri.

Vazirlikning Urbanizatsiya jarayonlari, uy-joy qurilishi, renovatsiya va ipoteka dasturlarini muvofiqlashtirish boshqarmasi boshlig‘i Rasul Xamidov bugungi kunda budjet mablag‘laridan ajratiladigan subsidiyalar faqat birlamchi bozorda uy-joy xarid qilish uchun yo‘naltirilayotganini ta’kidladi. Ikkilamchi bozorga subsidiya ajratish masalasi esa hozircha ko‘rib chiqilayotgani yo‘q.

Uning so‘zlariga ko‘ra, asosiy maqsad — aholining yashash uchun qulay hamda energiya samarador uylarga ko‘chib o‘tishini rag‘batlantirish. Shu bilan birga, birlamchi bozorni moliyaviy qo‘llab-quvvatlash orqali qurilish sektorini rivojlantirish ko‘zda tutilgan.

“Bu orqali nafaqat ijtimoiy sohani, balki iqtisodiyotni ham qo‘llab-quvvatlash maqsad qilingan. Shuning uchun budjet mablag‘ini ikkilamchi bozorga ham berish masalasi kun tartibida hozircha yo‘q. Balki kelgusida qaysidir miqdorda yoki qaysidir yo‘nalishlarda berish maqsadga muvofiq deb topilsa, buni ko‘rib chiqishimiz mumkin”, — dedi Rasul Xamidov.

Deputatlar aholining ijtimoiy himoyaga muhtoj qatlamlarini davlat tomonidan qo‘llab-quvvatlash tizimini takomillashtirishga qaratilgan qonun loyihasini birinchi o‘qishda qabul qildi. Bu haqda quyi palata matbuot xizmati xabar berdi.

Hujjat bilan nogironligi bo‘lgan shaxslarning huquqlarini xalqaro standartlar asosida yana-da mustahkamlash, ularning odil sudlovdan to‘liq va teng foydalanishini taʼminlash hamda ijtimoiy himoya tizimini manzilli va samarali tashkil etish nazarda tutilmoqda.

Xususan, qonun loyihasida Ijtimoiy himoya yagona reyestri va Kambag‘al oilalar reyestri negizida shakllantirilgan Ijtimoiy reyestrga kiritilgan oilalarni davlat tomonidan qo‘llab-quvvatlashning yagona mexanizmini joriy etish taklif qilingan.

Unga ko‘ra, ijtimoiy xizmatlar, nafaqalar, imtiyozlar va boshqa kafolatlar Ijtimoiy reyestrga kiritilgan oilalarga taqdim etiladi.

Jumladan, I va II guruh nogironligi bo‘lgan shaxslarni ishga qabul qilgan yuridik shaxslar uchun ijtimoiy soliq stavkasi 1% etib belgilanishi taklif etilgan.

Nogironligi bo‘lgan xodimlarga yordam ko‘rsatish bilan bog‘liq ayrim xarajatlarni soliq bazasidan chegirish, shuningdek, nodavlat bog‘cha va maktab ta‘limi uchun beriladigan daromad solig‘i imtiyozlarini o‘zgalar parvarishiga muhtoj voyaga yetmagan shaxslar oilalariga ham tatbiq etish nazarda tutilmoqda.

Bundan tashqari, nogironligi bo‘lgan shaxslar mehnat qilayotgan korxonalar uchun mol-mulk va yer solig‘i bo‘yicha qo‘shimcha yengilliklar berish taklif qilingan.

Qonun loyihasi bilan Ijtimoiy himoya milliy agentligining hududiy bo‘linmalarini ortiqcha to‘langan nafaqalarni undirish bo‘yicha sudga murojaat qilishda davlat bojini to‘lashdan ozod etish ham belgilanmoqda.

O‘tgan yilning iyulida nogironligi bo‘lganlar bandligini ta‘minlagan tadbirkorlarga subsidiya ajratish tartibi belgilangandi. Bitta tashkilot nogironligi bo‘lgan shaxslarni ishga joylashtirish uchun jami 500 mln so‘mdan ko‘p bo‘lmagan miqdorda subsidiya olishi qayd etilgandi.