2024 yil 1 maydan boshlab O‘zbekiston qonunchiligida ro‘y beradigan ayrim o‘zgarishlarni eslatib o‘tamiz.

Ko‘p ishlatgan ko‘p to‘laydi

Vazirlar Mahkamasining 2024 yil 16 apreldagi “Yoqilg‘i-energetika sohasida bozor mexanizmlarini joriy etishning qo‘shimcha chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi qaroriga asosan 2024 yil 1 maydan aholi uchun elektr energiyasi va tabiiy gaz bir oylik iste’molining bazaviy me’yorlari tasdiqlandi.

Qaror bilan, 1 maydan boshlab maishiy iste’molchilar (aholi xonadonlari) uchun quyidagicha ijtimoiy (bazaviy) me’yorlar kiritiladi:

• elektr energiyasi – oyiga 200 kWhʼgacha;
• tabiiy gaz (mart–oktyabr oylarida) – oyiga 100 kub metrgacha;
• tabiiy gaz (noyabr–fevral oylarida) – oyiga 500 kub metrgacha.

Geografik va iqlim sharoitlarini inobatga olgan holda, Qoraqalpog‘iston Respublikasi va Xorazm viloyatida isitish mavsumi respublikaning boshqa hududlaridan farqli ravishda oktyabr–fevral oylari deb belgilandi.

Ijtimoiy me’yor doirasida aholiga elektr energiyasi va tabiiy gaz imtiyozli narxlarda yetkazib beriladi.

Elektr energiyasi

Maishiy iste’molchilar uchun tariflar (1 kWh uchun oyiga):

— 200 kWh’gacha – 450 so‘m (hozirda 295 so‘m);

— 201 kWh’dan 1000 kWh’gacha – 900 so‘m;

— 1001 kWh’dan 5000 kWh’gacha – 1350 so‘m;

— 5001 kWh’dan 10 000 kWh’gacha – 1575 so‘m;

— 10 001 kWh’dan keyin – 1800 so‘m.

Ovqat tayyorlash uchun markazlashgan holda elektr plitalari bilan jihozlangan ko‘p qavatli uy-joylar va yotoqxonalarda yashovchi maishiy iste’molchilar belgilangan tariflarning 50 foizi miqdorida to‘lashda davom etadi.

Iste’molchilarning I va II guruhlari (1000 so‘m) hamda yuridik shaxslar uchun (900 so‘m) 2023 yil 1 oktyabrdan kuchga kirgan tariflar 2024 yil 1 maydan keyin o‘zgarishsiz qoladi.

Tabiiy gaz

Isitish mavsumida – noyabr-fevral oylarida aholi xonadonlari uchun tabiiy gaz tariflari (1 kub metr uchun, oyiga):

— 500 kub metrgacha – 650 so‘m (hozirda 380 so‘m);

— 501 kub metrdan 2500 kub metrgacha – 1500 so‘m;

— 2501 kub metrdan 5000 kub metrgacha – 1950 so‘m;

— 5001 kub metrdan 10 000 kub metrgacha – 2275 so‘m;

— 10 001 kub metrdan keyin – 2600 so‘m.

Mart–oktyabr oylarida:

— 100 kub metrgacha – 650 so‘m;

— 101 kub metrdan 2500 kub metrgacha – 1500 so‘m;

— 2501 kub metrdan 5000 kub metrgacha – 1950 so‘m;

— 5001 kub metrdan 10 000 kub metrgacha – 2275 so‘m;

— 10 001 kub metrdan keyin – 2600 so‘m.

2024 yil 1 maydan boshlab:

• eksperiment tariqasida Toshkent shahrining Mirzo Ulug‘bek tumanida o‘zgalar parvarishiga muhtoj shaxslarga ijtimoiy xizmatlar ko‘rsatish jarayoniga tadbirkorlik sub’yektlari autsorsing asosida jalb etila boshlanadi;
• fuqarolar va tadbirkorlik sub’yektlari uchun yangi majburiy to‘lovlar va yig‘imlar faqatgina qonunda belgilash amaliyoti kiritiladi;
• belgilangan tartibda tasdiqlangan ro‘yxat bo‘yicha respublikadan eksport qilinadigan meva-sabzavot mahsulotlari bo‘yicha shartnomalar qiymatini monitoring qilish va eksport narxlari shakllantirilishi ustidan nazorat o‘rnatish tartibi joriy etiladi;
• qog‘ozsiz ish yuritishga o‘tish jarayonini jadallashtirish maqsadida ijro etuvchi hokimiyatning hududiy bo‘linmalari va ular tasarrufidagi tashkilotlar to‘liq «Ijro.gov.uz» ijro intizomi idoralararo yagona elektron tizimi negizida ishlab chiqilgan «edo.ijro.uz» moduli orqali elektron hujjat aylanish tizimiga o‘tkaziladi;
• davlat va xo‘jalik boshqaruvi organlari, davlat korxonalari va ustav kapitalida davlat ulushi bo‘lgan korxonalarda foydalanishda bo‘lgan gaz, benzin va dizel dvigatellari bilan jihozlangan transport vositalarini milliy standart talablari asosida majburiy ekologik sertifikatlash tartibini va talablarni bajarmaganlik uchun kompensatsiya miqdori va to‘lovlari belgilanadi;
• Alisher Navoiy nomidagi Toshkent davlat o‘zbek tili va adabiyoti universitetining markazlari hamda «Ipak yo‘li» turizm va madaniy meros xalqaro universitetining «O‘zbekshunoslik» («Uzbek Studies») kafedralarini O‘zbekiston tarixi va madaniyati, o‘zbek tili va adabiyotiga oid o‘quv qo‘llanma va darsliklar, audio va videomateriallar bilan ta’minlash tizimi yo‘lga qo‘yiladi;
• Qashqadaryo viloyatida onkologik kasalliklarni erta bosqichda aniqlagan tibbiyot brigadalari har bir aniqlangan holat uchun Tibbiyot muassasalarining moddiy rag‘batlantirish va rivojlantirish jamg‘armasi mablag‘lari hisobidan 2 mln so‘m miqdorida rag‘batlantirila boshlanadi;
• 17 ta turdagi xulosalar DXM va YaIDXP orqali beriladi;
• har bir hududda kuchli zilzilada aholini qutqarish ishlariga jalb etish uchun volontyorlik guruhlarini shakllantirish amaliyoti yo‘lga qo‘yiladi.

Qatarda o‘tayotgan Osiyo kubogi U23 yarimfinali doirasida O‘zbekiston olimpiya jamoasi Indoneziyani mag‘lub etib, finalga chiqish bilan birga o‘z tarixida ilk bor Olimpiadaga yo‘llanma oldi. Temur Kapadze shogirdlari Parijda o‘tadigan har to‘rt yillikning eng yirik sport musobaqasida ishtirok etishadi. Vakillarimiz finalda 3 may kuni Iroq – Yaponiya o‘yini g‘olibiga qarshi saf tortadi.

Dohada o‘tgan yarimfinal bahsining birinchi bo‘limida vakillarimiz qator imkoniyatlarga ega bo‘lishsa-da, hisob ochilmadi. Ikkinchi bo‘limda Jasurbek Jaloliddinov va Husayn Norchayev zaxiradan maydonga tushirilgach, hujumkorlik oshdi.

63-daqiqada indoneziyaliklar hisobni ochgan bo‘lsa-da, VAR tekshiruvidan keyin bosh hakam o‘yindan tashqari holatni qayd etib, golni bekor qildi.

68-daqiqada esa Muhammadqodir Hamraliyevning uzatmasini Norchayev golga aylantirib, hisobni ochdi – 1:0.

84-daqiqada indoneziyaliklar sardori Rizqi Ridho Jasurbek Jaloliddinovga nisbatan o‘ta qo‘pol harakat qilgani uchun maydondan chetlatildi.

Oradan ikki daqiqa o‘tib, Abduqodir Husanovning bosh bilan yo‘llagan zarbasini raqib himoyachisi Arhan o‘z darvozasiga kiritib qo‘ydi – 2:0.

Shu tariqa, O‘zbekiston olimpiya jamoasi o‘zbek futbolida tarix yaratdi va Parij-2024 Olimpiadasi yo‘llanmasini qo‘lga kiritdi. Kapadze shogirdlari 3 may kuni finalda Iroq – Yaponiya bahsi g‘olibiga qarshi maydonga tushadi.

Osiyo kubogi U-23. Yarimfinal

29 aprel (dushanba)

O‘zbekiston — Indoneziya 2:0

Gollar: Husayn Norchayev 68, Arhan 86 avtogol.

O‘zbekiston: 1. Abduvohid Ne’matov, 3. Zafarmurod Abdurahmatov, 4. Abduqodir Husanov, 7. Hojimat Erkinov (10. Jasurbek Jaloliddinov, 46), 9. Ulug‘bek Hoshimov (19. Husayn Norchayev, 46), 14. Abbosbek Fayzullayev (6. Ibrohimhalil Yo‘ldoshev, 90), 15. Umarali Rahmonaliyev, 16. Asadbek Rahimjonov (5. Muhammadqodir Hamraliyev, 66), 18. Alibek Davronov, 22. Alisher Odilov (20.Ruslanbek Jiyanov, 71), 23. Abdurauf Bo‘riyev.

Indoneziya: 12 Pramata Arnan, 3 Muhammad Ferarri, 5 Rizqi Ridho Ramadani, 6 Ivar Jyenner, 7 Marselino Ferdinan, 8 Vitan Sulaymon, 9 Ramadan Sananta, 10 Jastin Xabner, 14 Muhammad Fajar Fatxur, 21 Ernando Ari Suratayri, 23 Natan Tjoye.

Chetlatish: Rizqi Ridho, 84 (Indoneziya).

Yuridik shaxslar mazkur faoliyat uchun 4%lik aylanma solig‘ini to‘laydi. Fuqarolar yutuqlari esa daromad solig‘idan ozod etiladi.

19-aprel kuni “Lotereyalar va tavakkalchilikka asoslangan o‘yinlarni tashkil etish va o‘tkazishni tartibga solishni takomillashtirish chora-tadbirlari to‘g‘risida»gi prezident farmoni qabul qilindi. Hujjat bilan, 2025-yildan internet tarmog‘ida tavakkalchilikka asoslangan o‘yinlarni tashkil etish va bukmekerlik faoliyatini amalga oshirishga ruxsat etiladi.

Lotereya, internet tarmog‘ida o‘yinlar va bukmekerlikni tashkil etish faoliyatlari qonunchilikka muvofiq Istiqbolli loyihalar milliy agentligi (NAPP) tomonidan beriladigan litsenziyalar asosida amalga oshiradi.

Litsenziyalar asosida tashkillashtirilgan lotereya, internet tarmog‘idagi o‘yinlar va bukmekerlik garovlarida faqat 18 yoshga to‘lgan O‘zbekiston rezidenti va norezidentlari qatnashishi mumkin.

Kelasi yilning 1-yanvaridan 5 yil muddatga lotereya hamda internet tarmog‘ida o‘yinlarni tashkil etish faoliyatini va bukmekerlik faoliyatini soliqqa tortishni nazarda tutuvchi tartibi belgilanadi. Xususan, lotereya, internet tarmog‘ida o‘yinlarni tashkil etish faoliyatini yoki bukmekerlik faoliyatini amalga oshirayotgan yuridik shaxslarga mazkur faoliyatidan yoki bukmekerlikdan olingan jami daromadidan to‘langan yutuqlar va qaytarilgan stavkalar chegirilgan holda 4% stavkasida aylanmadan olinadigan soliq to‘lovchilari hisoblanadi.

Jismoniy shaxslarning agentlik tomonidan berilgan litsenziyalar asosida o‘tkaziladigan lotereyalar hamda internet tarmog‘idagi o‘yinlardan va bukmekerlik garovidan olingan yutuqlar sifatidagi daromadlari daromad solig‘i to‘lashdan ozod etiladi.

Tashkilotchilarning jinoiy faoliyatdan olingan daromadlarni legallashtirishga, terrorizmni moliyalashtirishga va ommaviy qirg‘in qurollarini tarqatishni moliyalashtirishga qarshi kurashish to‘g‘risidagi qonunchilik hujjatlariga rioya etishini monitoring va nazorat qilish funksiyalari NAPP va Bosh prokuratura huzuridagi Iqtisodiy jinoyatlarga qarshi kurashish departamenti tomonidan amalga oshiriladi.

NAPPning qayd etishicha, mazkur choralar fuqarolarning huquq va manfaatlarini himoya qilish, qimor o‘yinlariga qaramlikning oldini olish va unga qarshi kurashish hamda mablag‘larning mamlakatdan chiqib ketishining oldini olishga qaratilgan. Milliy provayderlarning tavakkalchilikka asoslangan o‘yinlarni tashkil etish faoliyati va ularni monitoring qilish, o‘yinlarga haddan tashqari qaram bo‘lgan shaxslarni va ayrim toifadagi fuqarolarni o‘yinlarda qatnashishdan himoya qilish mexanizmlarini joriy etishni o‘z ichiga oladi.

Farmonning amalga oshirilishi mazkur faoliyatni huquqiy tartibga solish uchun ishonchli asos yaratadi, qonuniy ravishda tashkil etilgan o‘yinlarda ishtirok etayotgan fuqarolarning huquq va manfaatlarini himoya qiladi.

Fevral oyi boshida Istiqbolli loyihalar milliy agentligi O‘zbekistonda bukmekerlik, lotereya va kazinolar faoliyatini qonuniylashtirish masalasi ustida ishlayotgani ma’lum bo‘lgandi.

Bugun davlat rahbari prezident maslahatchilari, qator vazirlik va idoralar rahbarlarining hisobotlarini tinglaydi.

O‘zbekiston prezidenti Shavkat Mirziyoyev qisqa muddatli mehnat ta’tilidan qaytdi.

Prezident matbuot xizmati xabariga ko‘ra, bugun davlat rahbari prezident maslahatchilari, qator vazirlik va idoralar rahbarlarining hisobotlarini tinglaydi.

Shuningdek, joriy haftada prezident III Toshkent xalqaro investitsiya forumi ishida ishtirok etishi rejalashtirilgan.

Ma’lumot uchun, davlat rahbarining qisqa muddatli ta’tili 2024 yil 22 apreldan boshlangandi.

Bundan oldin 2023 yil 4 dekabr kuni qisqa muddatli mehnat ta’tiliga chiqqan.

Shuningdek, prezident 2022 yil 5 yanvar kuni mehnat ta’tiliga chiqqan va 7 yanvar kuni ishga qaytgan edi.

Shavkat Mirziyoyev prezident lavozimidagi faoliyati davrida beshinchi marta rasman mehnat ta’tiliga chiqdi.

Hududlar bo‘yicha eng yuqori o‘rtacha oylik 8,1 mln so‘m bilan Toshkentga, eng kami esa 3,5 mln so‘m bilan Surxondaryoga to‘g‘ri keladi.

2024-yilning birinchi choragida O‘zbekistonda korxona va tashkilotlar xodimlarining o‘rtacha oylik ish haqi 4 mln 919,9 ming so‘mni tashkil etdi. Bu haqda Statistika agentligi ma’lumotlarida keltirilgan.

Yanvar-mart oylarida qayd etilgan mazkur ko‘rsatkich 2023-yilning mos davriga nisbatan 19,8%ga o‘sgan. Hududlar bo‘yicha eng yuqori o‘rtacha oylik maosh Toshkent shahriga to‘g‘ri keladi — 8,1 mln so‘m (22,3%).

Undan keyingi o‘rinlarda Navoiy (6,5 mln so‘m) hamda Toshkent (4,7 mln so‘m) viloyatlari turibdi.

Hududlar bo‘yicha korxona va tashkilot xodimlarining o‘rtacha oylik ish haqi:

Yanvar-mart oylarida iqtisodiy faoliyat turlari bo‘yicha o‘rtacha oylik ish haqining eng balan ko‘rsatkichi moliya va sug‘urta sohasida qayd etilgan — 13,2 mln so‘m. Undan keyingi o‘rinlarda esa axborot va aloqa sohasi (11,7 mln so‘m) hamda tashish va saqlash sohasi (7,3 mln so‘m) turibdi.

Shuningdek, o‘rtacha oylik ish haqi sanoat sohasida 6,1 mln so‘mni, savdoda 5,6 mln so‘mni hamda hamda qurilishda 5,3 mln so‘mni tashkil etgan.

Eng past ko‘rsatkich esa ta’lim (3,4 mln so‘m) hamda sog‘liqni saqlash va ijtimoiy xizmatlar ko‘rsatish (3,2 mln so‘m) sohalariga to‘g‘ri keladi.

Axborot va aloqa sohasi

Axborot va aloqa sohasida eng yuqori o‘rtacha oylik ish haqi martda qayd etilgan — 12,4 mln so‘m.

• dasturlashtirish, maslahat berish va boshqa yordamchi xizmatlar — 17,6 mln so‘m;
• axborot xizmatini ko‘rsatish — 13,8 mln so‘m;
• aloqa sohasi — 10,5 mln so‘m;
• noshirlik faoliyati — 10,03 mln so‘m.

Axborot va aloqa sohasida o‘rtacha oylik ish haqining eng yuqori ko‘rsatkichi Toshkentga to‘g‘ri keladi va birinchi chorakda bu 13,2 mln so‘mni tashkil etgan.

Undan keyingi o‘rinlarda 8,7 mln so‘m bilan Qashqadaryo hamda 8,2 mln so‘m bilan Farg‘ona viloyatlari turibdi.

Moliya va sug‘urta sohasi

Mazkur iqtisodiy faoliyat turi bo‘yicha eng yuqori o‘rtacha oylik ish haqi moliyaviy xizmatlar ko‘rsatish hamda sug‘urtalash bo‘yicha yordamchi faoliyatida qayd etilgan — 17,3 mln so‘m.

Eng past ko‘rsatkich esa sug‘urtalash va nafaqa ta’minotidan tashqari moliyaviy xizmatlarda (13,04 mln so‘m) kuzatilgan.

Ta’lim, sog‘liqni saqlash va ijtimoiy xizmatlar

Ta’lim sohasida o‘rtacha oylik ish haqining eng yuqori ko‘rsatkichi oliy ta’limda kuzatildi — 7,8 mln so‘m. Eng past ko‘rsatkich esa maktabgacha ta’limga to‘g‘ri keladi — 1,84 mln so‘m.

Shuningdek, umumiy o‘rta ta’limda o‘rtacha oylik ish haqi 3,4 mln so‘mni hamda texnik va professional ta’limda 3,6 mln so‘mni tashkil etgan.

Hududlar bo‘yicha eng yuqori ko‘rsatkich Toshkentda (5,5 mln so‘m), eng past ko‘rsatkich esa Qashqadaryo viloyatida (2,8 mln so‘m) qayd etilgan. Sog‘liqni saqlash va ijtimoiy xizmatlar ko‘rsatish sohasining faoliyat turlari bo‘yicha eng yuqori ko‘rsatkichi ham Toshkent shahriga to‘g‘ri keladi — 4,05 mln so‘m. Shu jumladan, eng past ko‘rsatkich Qashqadaryo viloyatida (2,6 mln so‘m) kuzatilgan.

2023-yilda O‘zbekistonda o‘rtacha oylik ish haqi 4 mln 551,4 ming so‘mni tashkil etgandi. Markaziy bank tadqiqoti 2023-yilning sentabr oyi oxirida o‘rtacha ish haqi yil davomida 18%ga o‘sib, 4,4 mln so‘mni tashkil etganini ko‘rsatgan.