Qimmatga Tushgan Xatolar koʻrsatuvining navbatdagi soni mehmoni: Nafosat Tojiboyeva – MPA kreativ media agentligi asoschisi
Koʻrsatuv davomida: Nafosat Tojiboyevaning hayoti davomida muvaffaqiyatsizlikka uchragan bizneslari, qimmatga tushgan xatolari, mana shu mag’lubiyatning sabablari va bu sinovlardan olgan darslari haqida bilib olishingiz mumkin.
Kichik sarmoya kiritish evaziga katta daromad va ko‘p foyda olishingiz mumkin deb e’tiboringizni jalb qilishayotgan bo‘lsa, bilingki bu moliyaviy piramidadir.
“Ko‘proq foyda olaman” deb firibgarlar tuzog‘iga tushib qolmang!
Moliyaviy piramida o‘zi nima?
Omonatlardan yuqori foiz olishni va’da berish evaziga aholidan pul olishning firibgarlik sxemasi moliyaviy piramida deyiladi. Moliyaviy piramida noqonuniy investitsiya tizimi bo‘lib, unda investorlar yangi investorlarning badallaridan daromad oladilar. Aslida oddiy odam uchun bu xuddi foydali investitsiyaday ko‘rinadi. Pullar doimiy yangi ishtirokchilarni jalb qilish evaziga beriladi. Ishtirokchilar pul tikishidan tashqari loyihaga yangi a’zolar qo‘shadi – piramida ham o‘sib boraveradi.
Hamma firibgarlar o‘z faoliyatini moliyaviy piramida, deb aytavermaydi. Ko‘pincha ular o‘zini investitsion korxona sifatida ko‘rsatadi. Yorqin va e’tiborni tortadigan nomlar bilan paydo bo‘ladi: istiqbolli biznes, yuqori texnologiyali kompaniya, innovatsion loyiha…
Moliyaviy piramida asoschilari aksiya va obligatsiyalar, kriptovalyuta va ko‘chmas mulk sotib olishni taklif qiladi. Pullarni katta, foydali qurilish va qishloq xo‘jaligiga, oltin qazib olish yoki IT-startaplariga sarmoya sifatida kiritilishiga va’da beradi.
Bugungi kunda piramidalar ko‘proq internet loyiha ko‘rinishida amalga oshirilmoqda. Lekin onlayn reklamalarda faollik qilib, potensial investorlar bilan shaxsiy muloqotni uyushtirayotgan “biznesmenlar” ham mavjud.
Piramida quruvchilari ijtimoiy tarmoqlardagi tematik guruhlarda yorqin reklama, shahar markazidan chiroyli va qulay ofislarga taklif qilishi bilan yangi a’zolarni jalb etadi.
Ko‘pchilik shunday yolg‘on va’dalarga uchib, qarshisida haqiqiy kompaniyami yoki moliyaviy “pufak”mi – farqlay olmaydi.
Moliyaviy piramidani quyidagi belgilar orqali aniqlash mumkin:
Kompaniya fuqarolardan pul jamg‘aruvchi faoliyat bilan shug‘ullanishi haqida bank litsenziyasiga ega bo‘lmaydi.
Bunday kompaniyalar odatda ularning faoliyati litsenziya talab qilmasligi, ular “maxsus” faoliyat bilan shug‘ullanishini ta’kidlaydi.
Aslida esa qonun bilan tartibga solinishi kerak bo‘lgan faoliyat turi bilan shug‘ullanadi. Shuning uchun agar kompaniyaning bank yoki Moliya vazirligi tomonidan tasdiqlangan litsenziyasi mavjud bo‘lmasa – bu haqda jiddiy o‘ylab ko‘rish kerak.
Hech qanday zararlarsiz (xavfsiz) katta foyda va’da qiladi.
Tashkilot faol reklama qilinadi va bozor darajasidan ancha baland daromad va’da qilinadi.
Shu bilan birga, daromadni hisoblash sistemasi juda murakkab va tushunarsiz bo‘ladi. Hisoblashda adashtirib yuborish uchun qiyindan qiyin, uzoq formulalar beriladi. Xavf yo‘qligiga ishontiriladi.
Shuningdek, yangi mijozlar olib kelish sharti qo‘yiladi.
Jalb qilingan har bir yangi omonatchi hisobidan foyda undirib berilishi va’da qilinadi. Shunday qilib, firibgarlar imkon qadar ko‘proq odamni bu noqonuniy ishga jalb qilishga, ulardan ko‘proq pul yig‘ishga va oxir-oqibatda qochib ketishga harakat qiladi.
Tizimning shaffof emasligi.
Kiritilgan investitsiyalar tasdiqlanmaydi va pullar aynan qayerga ketishini bilishning imkoni bo‘lmaydi.
Mijozga faqat chiroyli taqdimotlar ko‘rsatiladi, moliyaviy hujjatlar esa ko‘rishga berilmaydi, chunki hujjatlarning o‘zi bo‘lmaydi ham. Pullarni kompaniya bilan tuzilgan shartnomada ko‘rsatilgan rekvizitlar orqali emas, boshqa yuridik shaxs hisobiga, jismoniy shaxsning bank kartasiga, telefon raqamiga yoki elektron hamyonga o‘tkazish so‘raladi.
Yoki naqd pul ko‘rinishida to‘lash so‘raladi va to‘lov haqida chek ham, tushumni tasdiqlovchi hujjat ham berilmaydi. Natijada esa investor investitsiya kiritganini hech qanday yo‘l bilan isbotlay olmaydi.
Kompaniya saytida aloqa uchun hech qanday ma’lumot bo‘lmaydi.
Kompaniya saytida telefon raqami, e-mail, pochta manzili ko‘rsatilmaydi. Mijoz faqat chatlar yoki messenjerlar orqali operatorlar bilan bog‘lanishi mumkin yoki qayta aloqaga chiqish uchun buyurtma qoldirishi mumkin.
Kompaniya haqida boshqa qo‘shimcha ma’lumotlar bo‘lmaydi. O‘zining kontakt-ma’lumotlarini faqat firibgarlargina yashiradi. Muammo yuzaga kelganida esa na jabrlanuvchi, na militsiya xodimlari ularni topa oladi.
Shu belgilardan bittasiga bo‘lsa ham duch kelinsa, ro‘parada kim turgani haqida jiddiy o‘ylab ko‘rish zarur.
Yuqorida eng ommalashgan sxemalarnigina keltirdik. Ammo vaqt o‘tgan sayin piramida uslublari ham o‘zgarib, ko‘payib bormoqda.
Davlat oliy ta’lim muassasalariga o‘qishga qabul qilish jarayonlarini muvofiqlashtirish bo‘yicha davlat komissiyasining tegishli bayoniga ko‘ra, akademik litseylarga hujjatlar qabul qilishning oxirgi kuni joriy yil 10-iyul etib belgilandi.
Akademik litseylarga 2022/2023-o‘quv yili uchun hujjat topshirish istagida bo‘lganlar 10-iyul soat 24:00 ga qadar onlayn tarzda litsey.edu.uz elektron platformasi orqali ro‘yxatdan o‘tishlari mumkin.
Ma’lumot uchun: Akademik litseylarga hujjat topshirgan abituriyentlar 10-iyulga qadar elektron platforma orqali onlayn ariza holatini tekshirishi va o‘zgartirishlar kiritishlari mumkin.
Turkiy davlatlar tashkilotiga a’zo davlatlar rahbarlarining navbatdagi sammiti joriy yilning noyabr oyida Samarqandda bo‘lib o‘tadi. Bu haqda kecha, 5-iyul kuni O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Shavkat Mirziyoyev va Turkiya Respublikasi Prezidenti Rajab Toyib Erdo‘g‘an o‘rtasida kechgan telefon suhbatida so‘z borgan.
Muloqotda 2022-yil noyabr oyida Samarqand shahrida bo‘lib o‘tadigan Turkiy davlatlar tashkiloti sammiti yuzasidan fikr almashilgan.
Ahamiyatli jihati shundaki, O‘zbekistonda o‘tkazilishi rejalashtirilgan sammit Turkiy davlatlar tashkilotining ilk yig‘ilishi sifatida tarixda qoladi. Bungacha tashkilot Turkiy tilli davlatlar hamkorlik kengashi nomi bilan faoliyat yuritgan.
Tashkilotning so‘nggi sammiti 2021-yilning 13-noyabr kuni Turkiyaning Istanbul shahrida o‘tkazilgan edi. Ushbu sammitda tashkilot nomi Turkiy davlatlar tashkiloti deya qayta nomlandi.
O‘zbekiston ushbu tashkilotga 2019-yilning oktyabr oyida a’zo bo‘lgan.
Ayni vaqtda tashkilotga Qozog‘iston, Turkiya, Qirg‘iziston, O‘zbekiston, Ozarbayjon a’zo sanaladi. Vengriya va Turkmaniston esa kuzatuvchi davlat maqomiga ega.
2021-yilda o‘tgan sammitda davlat rahbarlari 10 dan ortiq hujjat – sammitning yakuniy deklaratsiyasi, “Turkiy dunyo nigohi – 2040” dasturiy hujjati va kun tartibiga kiritilgan boshqa qarorlarni imzolaganlar.
2022-yil iyun holatiga ko‘ra eng ko‘p maosh to‘lanadigan mutaxassisliklar ro‘yxati ma’lum qilindi. Bu haqda “Daryo”ga “hh.uz” xabar berdi.
Eng ko‘p maoshli mutaxassislik konsultatsiya sohasi bo‘lib, unda maksimal darajadagi oylik ish haqi 49 mln so‘mga teng bo‘lgan.
2022-yil iyunda avtomobil biznesi bilan shug‘ullanuvchi shaxslar eng ko‘p o‘rtacha ish haqi olgan — 11,7 mln. Mahalliy xodimlar esa 2,4 mln bilan eng kam o‘rtacha ish haqiga ega.
Turli sohalarda o‘rtacha oylik ish haqi:
Vazirlar Mahkamasining qarori (360-son, 05.07.2022 y.) bilan Paxta maydonlarida tuproq unumdorligi va hosildorlikni oshirish bo‘yicha agrotexnik tadbirlar uchun subsidiya ajratish tartibi to‘g‘risidagi vaqtinchalik nizom tasdiqlandi
➖Nizomga muvofiq, paxta maydonlarida tuproq unumdorligi va hosildorlikni oshirish bo‘yicha agrotexnik tadbirlar uchun 13 ta tumandagi yerdan foydalanuvchilarga har bir gektar maydonga 1 million so‘m subsidiya beriladi.
➖Yerdan foydalanuvchilar qishloq xo‘jaligi bo‘linmasiga “Agrosubsidiya” axborot tizimi orqali subsidiya oluvchilar ro‘yxatiga kiritish uchun 2022-yil 25-iyulgacha ariza bilan murojaat qiladi.
Qishloq xo‘jaligi bo‘linmasi arizalarga asosan 2022-yil 1-avgustgacha yerdan foydalanuvchilarning nomi, manzili, paxta maydoni to‘g‘risidagi ma’lumotlarni o‘z ichiga olgan ro‘yxatni viloyat hokimliklariga taqdim etadi.
Hokimliklar 2022-yil 5-avgustgacha yerdan foydalanuvchilar ro‘yxatini tasdiqlaydi.
Moliya vazirligi ro‘yxatga muvofiq subsidiyaning dastlabki 70 foizini 2022-yil 1-oktabrgacha quyidagi taqsimotga ko‘ra tashkilotlarning hisobvaraqlariga o‘tkazib beradi.
➖60 foizini – yerdan foydalanuvchilarga;
➖6 foizini – Paxta seleksiyasi, urug‘chiligi va yetishtirish agrotexnologiyalari ilmiy-tadqiqot institutiga;
➖4 foizini – Tuproqshunoslik va agrokimyoviy tadqiqotlar institutiga.
Davlat statistika qo‘mitasi 2023-yil 25-noyabrgacha yerdan foydalanuvchilarning 2023-yildagi paxta hosildorligini avvalgi yil bilan taqqoslagan holda ma’lumot tayyorlaydi va Moliya vazirligiga taqdim etadi.
Moliya vazirligi Davlat statistika qo‘mitasining ma’lumotiga asosan paxta hosildorligi avvalgi yilga nisbatan 15 foiz yoki undan ko‘p miqdorda oshganda, subsidiyaning qolgan 30 foizini 2023-yil 20-dekabrgacha yerdan foydalanuvchilarning hisobvarag‘iga o‘tkazib beradi.
Ushbu vaqtinchalik nizom 2024-yil 1-yanvargacha amal qiladi.
Kanalga ulanish: “Yoshlar — kelajagimiz” jamg‘armasi
Toshkent shahri, 100011, Qatortol ko‘chasi, 11-uy
info@yoshlarkelajagimiz.uz
© “Yoshlar – kelajagimiz” jamg‘armasi 2021.
Barcha huquqlar himoyalangan
