Xususan, ish staji to‘liq bo‘lmagan chog‘dagi nogironlik pensiyasining eng kam miqdori 920 ming so‘mni, boquvchisini yo‘qotganlik pensiyasi oluvchilarning bir nafar mehnatga qobiliyatsiz oila a’zosiga beriladigan pensiya miqdori esa 745 ming so‘mni tashkil etadi.

Avvalroq prezidentning ish haqi, pensiyalar va nafaqalar miqdorini oshirish to‘g‘risidagi farmoni imzolangani haqida xabar berilgandi.

Hujjat bilan, joriy yilning 1-sentabridan boshlab pensiyani hisoblashning bazaviy miqdori 428 ming so‘m, yoshga doir eng kam pensiya miqdori 834 ming so‘m hamda nogironlik pensiyalarining eng kam miqdori 920 ming so‘mni tashkil etishi belgilandi.

Pensiya jamg‘armasi fuqarolarga to‘lanadigan boshqa pensiya va nafaqalarga oid ma’lumotlarni taqdim etdi. Ular bilan quyida tanishish mumkin:

• ish staji to‘liq bo‘lmagan chog‘dagi nogironlik pensiyasining eng kam miqdori — oyiga 920 ming so‘m;
• belgilangan yoshga doir eng kam pensiya miqdoridan (834 ming so‘mdan) 920 ming so‘mgacha pensiya oluvchilarning yoshga doir pensiyalari miqdori — oyiga 920 ming so‘m.
• ish staji to‘liq bo‘lmagan chog‘dagi yoshga doir pensiyaning eng kam miqdori qo‘shimcha to‘lovni hisobga olgan holda — oyiga 745 ming so‘m.
• Boquvchisini yo‘qotganlik pensiyasi oluvchilarning bir nafar mehnatga qobiliyatsiz oila a’zosi uchun pensiyaning eng kam miqdori oyiga 745 ming so‘m etib belgilandi. Keyingi har bir mehnatga qobiliyatsiz oila a’zosi uchun 244 ming so‘mdan to‘lanadi.

Shuningdek, 1941−1945 yillardagi urush oqibatida nogiron bo‘lgan shaxslar va uning qatnashchilari, fashistlar konslagerlarining voyaga yetmagan sobiq mahbuslari va Leningrad shahri qamal qilingan davrda ishlagan shaxslarning eng kam pensiya miqdori ustamalarni inobatga olgan holda oyiga 4 mln 56 ming so‘mga yetkazildi.

Unga ko‘ra, 1-sentabrdan boshlab nafaqalarning yangi miqdorlari quyidagicha oshiriladi:

• yoshga doir nafaqalar — 745 ming so‘mga;
• I guruh nogironlik nafaqasi oyiga — 1 mln 27 ming so‘mga;
• II guruh nogironlik nafaqasi — 920 ming so‘mga;
• boquvchisini yo‘qotganlik nafaqasi miqdori — 745 ming so‘mga.
• nogironligi bo‘lgan 18 yoshgacha bolalar nafaqasi — 920 minig so‘mga.
• Sentabrdan boshlab parvarishlash nafaqasi 745 ming so‘mni, bola tug‘ilganda beriladigan bir martalik nafaqa (“suyunchi puli”) 811 965 so‘mni tashkil etadi.

Shuningdek, dafn marosimi nafaqasi esa amaldagi 1 mln 488 ming so‘mdan 1 mln 712 ming so‘mga oshiriladi.

O‘zbekistonda oxirgi marotaba 2023-yilning 1-dekabridan ish haqi, pensiya va nafaqa miqdorlari oshirilgan. 2024-yilning o‘tgan davrida esa bu amalga oshirilmagandi.

Joriy yilning 1-mayidan pensiyaning eng kam miqdorlari minimal iste’mol xarajatlari miqdoriga — 648 ming so‘mga yetkazildi.

Shuningdek, ingliz, nemis, fransuz, koreys, xitoy va yapon tillaridan to‘planishi lozim bo‘lgan ballning minimal ko‘rsatkichi pasaytiriladi.

Vazirlar Mahkamasi qarori bilan, yoshlarni xorijiy tillarga o‘qitish tizimi takomillashtirilishidan kelib chiqib, hukumatning ayrim qarorlariga o‘zgartirish va qo‘shimchalar kiritildi.

Hujjat bilan 1-sentabrdan boshlab xorijiy tillarni bilishning xalqaro imtihon tizimlaridan kamida C1 va unga tenglashtirilgan daraja olgan yoshlarning 6 oygacha bo‘lgan o‘qish xarajatlari qoplab beriladi.

Bunda imtihon topshirish xarajatlarini kompensatsiya qilishga qo‘shimcha o‘qish xarajatlarini qoplash uchun BHMning 3 baravari — 1,02 mln so‘m miqdorida bir martalik to‘lovlar ajratiladi.

Yoshlarga ingliz, nemis, fransuz, koreys, xitoy va yapon tillaridan olingan ayrim sertifikatlar uchun o‘qish to‘lovlari qoplab beriladi. Bunda quyidagi xalqaro imtihon tizimlari nazarda tutilgan:

• IELTS;
• Test DAF;
• Goethe-Zertifikat;
• DELF/DALF;
• TCF;
• TOPIK I-II;
• JLPT;
• NSK.
• Joriy yilning 1-sentabridan 2027-yilgacha mazkur tillar bo‘yicha imtihon topshirish xarajatlarini qoplab berish uchun to‘planishi lozim bo‘lgan ballning (sertifikat darajasining) minimal ko‘rsatkichi bir pog‘ona pasaytiriladi.

Arizalar Davlat xizmatlari markazlari hamda Yagona portal orqali qabul qilinadi. Kompensatsiya olishda quyidagilar to‘liq bajarilishi kerak:

• kamida C1 va unga tenglashtirilgan darajadagi xalqaro sertifikat berilgan sanadan boshlab 180 kalendar kun o‘tmasdan murojaat qilinganda;
• sertifikatda ko‘rsatilgan imtihon natijasining haqiqiyligi va to‘g‘riligi Yoshlar ishlari agentligi tomonidan tasdiqlansa;
• o‘quvchi va o‘quv markazi bilan tuzilgan ikki tomonlama shartnoma ilova qilinganda.
• Agar 16 yoshga to‘lmagan yoshlar nomidan ota-onasi ariza topshirsa tug‘ilganlik haqidagi guvohnoma Yoshlar ishlari agentligi tomonidan integratsiyalashgan ma’lumotlar bazasi orqali tekshiriladi. Ariza qonuniy vakil tomonidan berilganda esa, buni tasdiqlovchi hujjat (pdf formatda) ariza beruvchi tomonidan taqdim etiladi.

Bunda imtihon uchun kompensatsiya so‘rab qilingan murojaatga qo‘shimcha o‘qish xarajati uchun kompensatsiya so‘rab murojaat qilinishi mumkin, o‘qish xarajati uchun kompensatsiya olish bo‘yicha alohida qilingan murojaatlar ko‘rib chiqilmaydi.

Joriy yilning fevral oyida prezident ishtirokidagi yig‘ilishda joriy yil sertifikat olishdagi imtihon xarajati bilan birga, 6 oylik o‘qish puli ham to‘lab berilishi ma’lum qilingandi.

Iyun oyida yoshlarni xorijiy tillarga o‘qitish jarayonlarini yaxshilash va talab yuqori bo‘lgan chet tillarini mukammal o‘zlashtirishga sharoitlarni kengaytirishga qaratilgan prezident qarori qabul qilindi. Unda aynan xorjiy til sertifikatini olishda o‘qitish xarajatlarini qoplab berish ham belgilangan.

Xususan, pensiyani hisoblashning bazaviy miqdori 480 ming so‘m, yoshga doir eng kam pensiya miqdori 834 ming so‘m etib belgilanmoqda. Budjet tashkilotlari xodimlarining ish haqi esa 10%ga oshiriladi.

Prezidentning ish haqi, pensiyalar va nafaqalar miqdorini oshirish to‘g‘risidagi tegishli farmoni qabul qilindi.

Hujjat bilan, joriy yilning 1-sentabridan ish haqi, pensiyalar va ijtimoiy nafaqalar 15%ga oshirilishi belgilangan. Xususan, pensiyani hisoblashning bazaviy miqdori 428 ming so‘m, yoshga doir eng kam pensiya miqdori 834 ming so‘m hamda nogironlik pensiyalarining eng kam miqdori 920 ming so‘mni tashkil etadi.

1-oktabrdan boshlab budjet tashkilotlarida ishlovchi tibbiyot xodimlari, bog‘cha, maktab, o‘rta maxsus, professional va maktabdan tashqari ta’lim muassasalari va tashkilotlari xodimlarining ish haqi miqdori 15%ga oshiriladi.

Budjet tashkilotlari xodimlarining ish haqlari, pensiyalar va nafaqalar miqdori oshirilishi bilan bog‘liq xarajatlar budjeti hamda Pensiya jamg‘armasi mablag‘lari hisobidan qoplanadi

Ish beruvchilarga ish haqi miqdorini qonunchilik hujjatlarida belgilangan mehnatga haq to‘lashning eng kam miqdoridan kam bo‘lmagan holda to‘lashni ta’minlab, ish haqi miqdorini mehnatga haq to‘lashning eng kam miqdoriga muvofiq oshirish tavsiya etiladi.

O‘zbekistonda oxirgi marotaba 2023-yilning 1-dekabridan ish haqi, pensiya va nafaqa miqdorlari oshirilgan. 2024-yilning o‘tgan davrida esa bu amalga oshirilmagandi.

2023-yil davomida ish haqi, pensiya va ijtimoiy nafaqalar jami 14,5%ga oshirilib, bazaviy hisoblash miqdori esa bundan kamroq, ya’ni 13%ni tashkil etdi.

Endi pensiyalar miqdorlari inflyatsiya darajasining o‘sish sur’atlari asosida oshirib boriladi. Fuqarolarga pensiya tayinlash uchun davlat xizmatlari markazlari yoki Yagona portal orqali murojaat qilish huquqi berildi.

Energetika vazirligi mazkur sohadagi maxsus vakolatli davlat organ hisoblanadi.

7-avgust kuni prezident tomonidan “Energiyani tejash, undan oqilona foydalanish va energiya samaradorligini oshirish to‘g‘risida»gi qonun imzolandi.

Mazkur qonun iyul oyida senatorlar tomonidan ma’qullangandi. Hujjat bilan, Vazirlar Mahkamasi mazkur sohada yagona davlat siyosati amalga oshirilishini ta’minlaydi. Yoqilg‘i-energetika resurslarini iste’mol qilish normalarini ishlab chiqish va qayta ko‘rib chiqish tartibini belgilaydi.

Energetika vazirligi energiyani tejash, undan oqilona foydalanish va energiya samaradorligini oshirish sohasidagi maxsus vakolatli davlat organidir. Vazirlik davlat dasturlarini va boshqa dasturlarni, strategiyalarni ishlab chiqadi, amalga oshiradi hamda nazorat qiladi. Shu bilan birga, sohada davlat axborot tizimini yuritadi.

“O‘zenergoinspeksiya” hamda uning hududiy boshqarmalari tomonidan davlat nazorati qonunchilikka muvofiq amalga oshiriladi.

Inspeksiya energiyani tejash, oqilona foydalanish va samaradorlikni oshirish, energiya sifatining belgilangan ko‘rsatkichlariga rioya etilishini ta’minlashi kerak. Qonun rasmiy e’lon qilingan kundan 3 oy o‘tgach kuchga kiradi.

2023-yil sentabrda prezident qarori bilan tasdiqlangan energetikani isloh qilish rejasiga muvofiq, joriy yilning may oyida Energetika bozorini rivojlantirish va tartibga solish agentligi tashkil etildi.

2024-yilning 1-yanvarigacha Energetika bozorini rivojlantirish va tartibga solish agentligi faoliyati to‘g‘risidagi nizomni tayyorlash rejalashtirilgandi. Regulyator elektr energiyasi ishlab chiqarishni ko‘paytirish va infratuzilmani yaratish sohasida uzoq muddatli siyosatni shakllantiradi.

Joriy yil oxirigacha O‘zbekistonda yagona elektr savdosi platformasi yaratiladi. 2035-yilgacha elektr energiyasini aholiga barcha hududlarda bir xil narxda sotish joriy etiladi.

Iyul oyida O‘zbekistonning oltin-valyuta zaxiralari ko‘paydi. Bu haqda Markaziy bank ma’lumotlarida keltirilgan. Joriy yilning 1-avgust holatiga ko‘ra, mamlakat zaxiralari bir oyda $1,06 mlrdga oshib, $37,4 mlrdni tashkil etdi.

Xorijiy valyutadagi aktivlar miqdori kamayishda davom etmoqda. Xususan, o‘tgan oyda valyuta zaxiralari $781,5 mln kamayish bilan $7,68 mlrd bo‘lgan.

Bundan tashqari, o‘tgan oyda qimmatli qog‘ozlar tarkibidagi ko‘rsatkich biroz yangilangan holda $35,3 mlnni tashkil etgan.

Shu bilan birga, boshqa xorijiy moliya institutlarining hisobvaraqlaridagi mablag‘lar miqdori ham bir oy davomida $713,6 mlnga kamaydi, jami — $7,2 mlrd. Iyun oyida mamlakat oltin zaxiralari qiymati rekord o‘rnatdi — o‘tgan oyga nisbatan $1,83 mlrdga oshib, $29,15 mlrdga yetdi.

Shuningdek, zaxiradagi oltinning fizik hajmi ham 400 minglik o‘sish bilan 12,1 mln troy unsiyani tashkil etdi.

Markaziy bankning qayd etishicha, oltin narxining $2 327,6dan $2 419,6gacha ko‘tarilishining ta’siri $1,11 mlrd bo‘lgan.

Iyun oyida O‘zbekiston dunyodagi eng yirik oltin xaridorlaridan biriga aylandi. Yil boshidan buyon mamlakat qimmatbaho metallarni sotish hajmi bo‘yicha Filippin va Tailanddan ortda qolmoqda.

O‘zbekiston Markaziy banki o‘z hisobotida ma’lum qilishicha, ikkinchi chorakda mahalliy ishlab chiqaruvchilardan $2,1 mlrdlik oltin xarid qilgan. “Tashqi iqtisodiy sharoit va geosiyosiy ziddiyatlar” fonida bu chorakda xaridlar hajmi 18,7%ga oshgan.

Avvalroq birinchi yarim yillikda tovar-xom ashyo birjasida qimmatbaho metallar savdosi 2,3 barobarga oshgani haqida xabar berilgandi. Sotuv hajmining asosiy qismi oltinga to‘g‘ri keldi.