Bosh sahifa Blog Sahifa 44

O‘zbekistonda hududlararo aviaqatnovlar 2030-yilgacha 2,5 baravarga oshiriladi

0

Keyingi besh yil ichida Toshkentni chetlab o‘tuvchi hududlararo parvozlar soni 1560 taga yetkaziladi, mamlakat bo‘yicha aviaqatnovlar esa 200 mingtagacha oshiriladi.

O‘zbekistonda hududlararo aviaqatnovlar soni 1500 dan ortiqqa oshiriladi. Bu haqda jamoatchilik muhokamasiga qo‘yilgan yangilangan “O‘zbekiston-2030” strategiyasi loyihasida ma’lum qilindi.

Unga ko‘ra, keyingi besh yilda Toshkent shahri bilan bog‘lanmagan hududiy aviaqatnovlar sonini 2,5 baravarga oshirish rejalashtirilmoqda: 2026-yilda 624 taga, 2027-yilda — 728 ta, 2028-yilda — 936 ta hamda 2029-yilda 1144 taga yetkaziladi. 2030-yilga borib esa bu 1560 tani tashkil etadi.

Shu bilan birga, mamlakatda aviqatnovlarning umumiy sonini 200 mingtagacha, jumladan hududlar o‘rtasida 41 mingtagacha yetkazish ko‘zda tutilmoqda.

Rejaga ko‘ra, parvozlar hajmi yilma-yil oshirib boriladi: 2029-yilda jami aviaqatnovlar 2026-yildagi 140 mingtadan 185 mingtaga, hududlararo parvozlar esa 37 mingtadan 40 mingtaga yetadi. Kelasi yil O‘zbekiston ko‘zlangan maqsadga yetmoqchi.

Bundan tashqari, kelgusi besh yilda havo transportida xizmat ko‘rsatilgan yo‘lovchilar soni 50% ga oshiriladi: 2026-yilda — 16 mln, 2027-yil — 18 mln, 2028-yil — 20 mln, 2029-yil — 22 mln hamda 2030-yil — 24 mln.

Shuningdek, xususiy aviakompaniyalar sonini 15 taga, mamlakat aviaparkidagi havo kemalari sonini 180 taga yetkazish belgilanmoqda.

2025-yilning dekabr oyida Shavkat Mirziyoyev Oliy Majlis va O‘zbekiston xalqiga yo‘llagan Murojaatnomasida 2026-yilda aviaparkdagi havo kemalarining soni 120 taga yetkazilishini ma’lum qildi.

Mahalliy aviaqatnovlarni oshirish uchun subsidiyalashning yangi tizimi joriy etiladi. Endi narxidan qat‘i nazar, sotilgan har bir chipta uchun aniq miqdorda subsidiya ajratiladi. Bu chipta narxini pasaytirish va talabni oshirishga xizmat qilishi kutilmoqda.

Shu bilan birga, yangi samolyotlar uchun uchuvchilar, ularga texnik xizmat ko‘rsatuvchilar, aeroportlar uchun servis va boshqaruv sohasida malakali mutaxassislarni tayyorlash maqsadida Fuqaro aviatsiyasi universiteti tashkil etiladi.

Milliy statistika qo‘mitasi ma’lumotlariga ko‘ra, 2025-yilning yanvar-sentabr oylarida havo transporti orqali qariyb 6,5 mln nafar yo‘lovchi tashilgan. Bu ko‘rsatkich o‘tgan yilning mos davriga nisbatan 26,2% ga (1,3 mln). Kuniga o‘rtacha 23,7 ming nafar yo‘lovchi tashilgan.

Talabalarni ish bilan taʼminlash bo‘yicha yangi tartib joriy etildi

0

Yangi nizom bilan talabalar shartnoma pulini ish beruvchi hisobidan to‘lashi mumkin. O‘qish yakunlangach ular ishga qabul qilinadi.

Talabalarning buyurtmachi tashkilotlar bilan hamkorligi tashkil etiladi. Bu haqdagi tegishli nizom hukumat qarori bilan tasdiqlandi.

Hujjat bakalavriat yo‘nalishida 2 va undan yuqori kurslarda o‘qiyotgan talabalarning shartnoma to‘lovlarini ish beruvchilar tomonidan qoplab berish tartibini belgilaydi. Shuningdek, taʼlimni muvaffaqiyatli yakunlagan bitiruvchilarni ishga qabul qilish mexanizmlarini nazarda tutadi.

Nizomga ko‘ra, oliy taʼlim tashkilotlari va talabalar o‘rtasida uch tomonlama shartnomalar tuzilishi mumkin. Bunda ishchilar soni 50 nafardan ortiq yoki qiymati kamida $1 mln bo‘lgan investitsiya loyihalariga ega vazirliklar, idoralar va tashkilotlar buyurtmachi sifatida ishtirok etadi.

Talabalar har yili 20-sentabrgacha saralashda ishtirok etish uchun oliy taʼlim tashkilotiga elektron ariza topshiradi. Bunda o‘zlashtirish ko‘rsatkichlari to‘g‘risidagi maʼlumotnoma ilova qilinadi.

Talabalar o‘qishni bitirganidan so‘ng buyurtmachi korxona yoki tashkilotda ishlab berish sharti bilan ariza topshiradi.

Ariza topshirish va saralab olishda ishtirok etuvchi talabgorlarning joriy o‘quv yilida o‘zlashtirish GPA ko‘rsatkichi 3 va undan yuqori bo‘lishi talab etiladi.

Tanlov komissiyasi har yili 15-oktabrgacha oliy taʼlim tashkilotida talabgorlarni suhbat asosida saralab olishdan o‘tkazadi.

Talabgorlarni saralab olishda buyurtmachi vakili xulosasi asosiy mezon hisoblanadi.

Uch tomonlama shartnoma tuzgan va taʼlimni muvaffaqiyatli tamomlagan talabalar o‘qishini bitirganidan keyin buyurtmachi tomonidan belgilangan tartibda ishga qabul qilinadi.

2025-yilning noyabrida bitiruvchilarni ishga olgan tadbirkorlarga 5 mlrd so‘mgacha imtiyozli kreditlar ajratilishi belgilangandi.

Tadbirkorlarga soliq hisobotini vaqtida topshirmaganlik uchun jarima miqdori kamaytirildi

0

Shuningdek, oxirgi 3 oyda soliq hisobotlarini o‘z vaqtida taqdim etib kelgan tadbirkorlik sub’yektlariga ma’muriy jarima qo‘llanmagan holda soliq hisobotini 5 kungacha kechiktirib topshirishga ruxsat berildi.

Soliq hisobotini o‘z vaqtida taqdim etmaganlik uchun tadbirkorlarga belgilangan ma’muriy jarima miqdori kamaytirildi. Bu haqda Soliq qo‘mitasi xabar berdi.

Qayd qilinishicha, 2026 yil 1 yanvardan agar tadbirkor hisobot davrida bir nechta soliq turlari bo‘yicha soliq hisobotlarini taqdim etmagan bo‘lsa, barcha taqdim etilmagan hisobotlar bo‘yicha umumiy bitta jarima qo‘llaniladi. Avval har bir soliq hisobotini belgilangan muddatdan kechiktirib topshirish holati uchun alohida jarima qo‘llanilgan.

Shuningdek, soliq hisobotini o‘z vaqtida taqdim etmaganlik uchun belgilangan ma’muriy jarima miqdori ham kamaytirildi: fuqarolar uchun — 3 BHM dan 1 BHM ga (412 ming so‘m). Kichik tadbirkorlik sub’yektlarining mansabdor shaxslari uchun — 10 BHM dan 3 BHM ga (1 236 000 so‘m). Amaldagi qonunchilikka muvofiq, kichik tadbirkorlik sub’yektlari toifasiga yakka tartibdagi tadbirkorlar, mikrofirma va kichik korxonalar kiradi.

Oxirgi 3 oyda soliq hisobotlarini o‘z vaqtida taqdim etib kelgan tadbirkorlik sub’yektlariga ma’muriy jarima qo‘llanmagan holda soliq hisobotini 5 kungacha kechiktirib topshirishga ruxsat berildi.

O‘zbekiston noyabr oyida dunyodagi eng yirik oltin xaridorlari uchligiga kirdi

0

Markaziy bank bir oyda 10 tonna oltin sotib oldi, biroq yil boshidan buyon sotib olish hajmi bo‘yicha dunyoda uchinchi o‘rinda qolmoqda.

Noyabr oyida O‘zbekiston dunyodagi eng yirik oltin xaridorlari uchligiga kirdi, deyiladi Jahon oltin kengashi (World Gold Council) hisobotida.

Xalqaro valyuta jamg‘armasi va ochiq manbalar ma’lumotlariga ko‘ra, noyabr oyida markaziy banklar tomonidan sof oltin sotib olish 45 tonnani tashkil etdi. Qimmatbaho metallga bo‘lgan barqaror talab rivojlanayotgan mamlakatlar markaziy banklarining faolligini qo‘llab-quvvatladi.

Eng yirik xaridor Polsha Markaziy banki bo‘ldi, u ketma-ket ikkinchi oy 12 tonna xaridni davom ettirdi. Keyingi o‘rinlarda Braziliya (11 tonna), O‘zbekiston (10 tonna) va Qozog‘iston (8 tonna) regulyatorlari joylashdi. Bundan tashqari, Chexiya, Xitoy va Indoneziya kichik hajmda sotib olgan.

O‘z navbatida, faqat Iordaniya (2 tonna) va Qatar (1 tonna) markaziy banklari oltinning sof sotuvchilariga aylandi.

O‘zbekiston yil boshidan buyon Singapur va Rossiyadan keyin qimmatbaho metallar bo‘yicha dunyodagi eng yirik sotuvchilar uchligiga kirdi. Asosiy xaridorlar — Polsha, Qozog‘iston va Braziliya.

oltinNoyabr oyida O‘zbekiston oltin eksportini butunlay to‘xtatdi. Bu o‘tgan yilning Markaziy bank qimmatbaho metalni sotmagan to‘rtinchi oyi bo‘ldi. 2025-yilning 11 oyi mobaynida oltin eksporti $9,9 mlrddan oshib, o‘tgan yilga nisbatan 49,4%lik o‘sishni qayd etdi.

O‘tgan yilning 1-dekabr holatiga ko‘ra, xalqaro zaxiralar $61,23 mlrdga yetib, bir oy ichida $1,89 mlrdga (3,2% ga) ko‘paydi. Bu ketma-ket beshinchi oylik o‘sish hisoblanadi. Yil boshidan beri ular 48,49% ga oshgan.

Oltin zaxirasi tarixiy yuqori ko‘rsatkichni qayd etib, $50,85 mlrdga yetdi. Qimmatbaho metallning qiymati $3,01 mlrdga, fizik hajmi esa 12,2 mln unsiyagacha (bir oyda 0,3 mln unsiyaga) ko‘paydi.

O‘zbekistonda 2027-yili birinchi islomiy bank xizmatlari yo‘lga qo‘yiladi

0
Big Bank

2030-yilgacha mamlakatda islomiy moliyaning huquqiy asoslari yaratilib, kamida uchta bankda islomiy mahsulotlar joriy etiladi.

2030-yilga borib O‘zbekistondagi uchta bankda islomiy moliya xizmatlari paydo bo‘ladi. Bu haqda jamoatchilik muhokamasiga qo‘yilgan yangilangan O‘zbekiston-2030 strategiyasi loyihasida keltirilgan.

Unga ko‘ra, O‘zbekistonda islomiy moliyaning huquqiy asoslarini yaratish hamda kamida 3 ta tijorat bankida islomiy moliya xizmatini yo‘lga qo‘yish rejalashtirilmoqda.

Dastlab 2027-yilda mamlakatdagi bitta bankda islomiy mahsulotlar joriy etiladi, 2029−2030 yillarda esa ularning soni uchtaga yetkaziladi. Ushbu tashabbuslar tijorat banklari mablag‘lari hisobidan amalga oshiriladi. Buning uchun Markaziy bank mas’ul etib belgilangan.

Regulyator 2030-yilgacha O‘zbekistonda kamida 10 ta to‘laqonli islomiy bank paydo bo‘lishini kutmoqda. Markaziy bank raisi o‘rinbosari Abrorxo‘ja Turdaliyevning ta’kidlashicha, an’anaviy banklarda ham “islomiy darchalar” ochiladi — bunday xizmatlarni uchta davlat bankida yo‘lga qo‘yish rejalashtirilgan. Biroq u davlat banklari hali aniqlanmaganini qo‘shimcha qildi.

Markaziy bank islomiy moliyani yashirin iqtisodiyotdagi mablag‘larni bank tizimiga jalb qilishning muqobil mexanizmi sifatida ko‘rmoqda. Turdaliyevga ko‘ra, aholining yarmi islomiy mahsulotlarni afzal ko‘rishi mumkin, biroq an’anaviy bank xizmatlaridan butunlay voz kechuvchilar ulushi ancha kam.

BMT Taraqqiyot dasturi (BMTTD) so‘rovnomasiga ko‘ra, aholining 68%i, tadbirkorlarning esa 60%i diniy eʼtiqodi sabab, anʼanaviy bank xizmatidan foydalanishni xohlamaydi.

2025-yilning noyabr oyida Qonunchilik palatasi islomiy bank to‘g‘risidagi qonun loyihasini qabul qilib, Senatga yubordi. Hujjat islomiy banklar uchun alohida litsenziya va oddiy banklarda “islomiy darchalar»ni ochish imkoniyatini nazarda tutadi, shuningdek, asosiy mahsulotlar — Murobaha, Muzoraba, Mushoraka, Vakala va Salam kabi operatsiyalarning asosiy jihatlarini belgilaydi.

Markaziy bank islomiy moliya standartlarini belgilash va banklar huzuridagi shariat kengashlarini nazorat qilish huquqiga ega bo‘ladi. Bunday tashkilotlar uchun soliq imtiyozlari beriladi va ularning notarial harakatlari mol-mulkni rasmiylashtirishda davlat bojidan ozod etiladi.

Spot bilan suhbatlashgan mutaxassislar, shuningdek, islomiy bankingni joriy etish moliyaviy faollikni oshiradi va iqtisodiyotga katta miqdordagi ichki mablag‘larni jalb qiladi, deb hisoblaydi.

2025-yilning biznes, iqtisodiyot va texnologiyalar haqidagi eng yaxshi kitoblari

0

Mazkur kitoblarda Huawei va OpenAI kompaniyalarining shakllanish tarixi, ayollarning iqtisodiyotdagi roli hamda ekologiyaning eng muhim masalalari hikoya qilinadi.

Financial Times nashri 2025-yilning biznes, iqtisodiyot va texnologiyalar sohasidagi eng sara kitoblarini e’lon qildi.

Ro‘yxatdagi kitoblarda Huawei va OpenAI kompaniyalarining shakllanish tarixi, ayollarning iqtisodiyotdagi roli hamda ekologiyaning eng muhim masalalari hikoya qilinadi.


Biznes haqida eng yaxshi kitoblar:

“Daydi milliarder”, Devid Gelles

Mazkur tavsiya qilingan kitobda Patagonia kiyim-kechak brendi asoschisi Ivon Shuinarning biografiyasi hikoya qilinadi.

Unda Shuinar qanday qilib o‘z biznesini ekologik qadriyatlarga tayangan holda qurib, tadbirkorlikni maksimal foyda olishdan voz kechish bilan uyg‘unlashtirgani yoritiladi.

biznes, iqtisodiyot, kitoblar, kitoblar tavsiyasi, texnologiyalar

“Innovatsiyalarning yangi geografiyasi”, Mehran Gul

Kitob innovatsiyalar endi Silikon vodiysining monopoliyasi bo‘lmay qolganini va butun dunyo bo‘ylab tarqalayotganini ko‘rsatadi.

Muallif hozirgi kunda ilg‘or texnologiyalar qayerda paydo bo‘layotganini, shuningdek, qaysi hududlar Amerika texnologiya korporatsiyalariga raqobat qilishga tayyor ekanligini tahlil qiladi.


“Huawei xonadoni”, Yeva Dou

Muallif dunyodagi eng yopiq va ta’sirli texnologiya kompaniyalaridan biri — Huawei haqida hikoya qiladi. Kitobda u AQSH va Xitoy o‘rtasidagi iqtisodiy qarshilik fonida bu texnologik gigantning tarixini, uning rahbariyatini va Xitoy hukumati bilan aloqalarini tahlil etadi.

biznes, iqtisodiyot, kitoblar, kitoblar tavsiyasi, texnologiyalar

“Sun’iy intellekt imperiyasi”, Karen Xao

Kitob OpenAIning shakllanishi, shuningdek, kompaniya bosh direktori Sem Altmanning roli, qarashlari va intilishlari haqida. Muallif uning boshqaruv uslubi va generativ sun’iy intellekt atrofidagi ritorikasiga urg‘u beradi.


Iqtisodiyot bo‘yicha eng sara kitoblar:

“Iqtisodiyot: Ayollar, boylik va hokimiyatning global tarixi”, Viktoriya Beytmen

Muallif tosh asridan to bugungi kungacha jahon iqtisodiyotida ayollarning o‘rnini tahlil qilib, ularning iqtisodiy jarayonlardan chetlatilishi jamiyatlarni inqirozga olib kelgan, degan xulosaga keladi.

Beytmenning ta’kidlashicha, teng imkoniyatlarni hech qachon o‘z-o‘zidan tushunarli narsa deb qarash mumkin emas.


“Iqtisodiy urush holatidagi dunyo”, Rebekka Xarding

Ushbu kitobda muallif iqtisodiyot qanday qilib geosiyosiy qarama-qarshilik maydoniga aylanganini tushuntirib beradi. U savdo, investitsiyalar va texnologiyalar tazyiq vositasiga aylangan hozirgi zamonaviy dunyoda Buyuk Britaniyaning istiqbollarini tahlil qiladi.

biznes, iqtisodiyot, kitoblar, kitoblar tavsiyasi, texnologiyalar

“Taraqqiyot qanday tugaydi”, Karl Frey

Frey sun’iy intellekt rivojlanishining oqibatlari va texnologik taraqqiyotning sekinlashishi yoki umuman yo‘q bo‘lib ketishi sabablarini tahlil qiladi.

Uning fikricha, innovatsiyalar qoidalarni buzishni talab qiladi, ammo samarali ijro etish ularga rioya qilishga tayanadi. Aynan shu ikki qarama-qarshi sharoit o‘rtasidagi muvozanat keyingi o‘sish uchun zarur hisoblanadi.


Texnologiyalar haqidagi eng yaxshi kitoblar:

“Iste’mol qilingan”, Sabira Chaudhuri

Kitob muallifi tomonidan ta’kidlashicha, yirik korporatsiyalar ongli ravishda iste’molchilarni bir martalik plastik qadoqlarga ko‘niktirib, marketingga milliardlab dollar sarmoya kiritgan.

Kompaniyalar kundalik mahsulotlarni butun sayyoramiz uchun ekologik oqibatlarga ega bo‘lgan taniqli brendlarga aylantirdi.

biznes, iqtisodiyot, kitoblar, kitoblar tavsiyasi, texnologiyalar

“Chizmalar”, Markus Dyu Sotoy

Matematika musiqa, arxitektura va san’atning boshqa sohalarida ijod qilishga qanday yordam beradi. Kitob muallifi matematik qonunlar ijodkorlik manbaiga aylanishini ko‘rsatadi.


“Havoni tozalash”, Xanna Richi

Elektromobillar haqiqatan ham ekologik toza va “yashil” energiya qimmatroqmi? Muallif ekologiya va iqlim o‘zgarishi bilan bog‘liq turli afsona va shubhalarni ilmiy tadqiqotlarga tayangan holda tahlil qiladi.

biznes, iqtisodiyot, kitoblar, kitoblar tavsiyasi, texnologiyalar