Yangi nizom bilan talabalar shartnoma pulini ish beruvchi hisobidan to‘lashi mumkin. O‘qish yakunlangach ular ishga qabul qilinadi.

Talabalarning buyurtmachi tashkilotlar bilan hamkorligi tashkil etiladi. Bu haqdagi tegishli nizom hukumat qarori bilan tasdiqlandi.

Hujjat bakalavriat yo‘nalishida 2 va undan yuqori kurslarda o‘qiyotgan talabalarning shartnoma to‘lovlarini ish beruvchilar tomonidan qoplab berish tartibini belgilaydi. Shuningdek, taʼlimni muvaffaqiyatli yakunlagan bitiruvchilarni ishga qabul qilish mexanizmlarini nazarda tutadi.

Nizomga ko‘ra, oliy taʼlim tashkilotlari va talabalar o‘rtasida uch tomonlama shartnomalar tuzilishi mumkin. Bunda ishchilar soni 50 nafardan ortiq yoki qiymati kamida $1 mln bo‘lgan investitsiya loyihalariga ega vazirliklar, idoralar va tashkilotlar buyurtmachi sifatida ishtirok etadi.

Talabalar har yili 20-sentabrgacha saralashda ishtirok etish uchun oliy taʼlim tashkilotiga elektron ariza topshiradi. Bunda o‘zlashtirish ko‘rsatkichlari to‘g‘risidagi maʼlumotnoma ilova qilinadi.

Talabalar o‘qishni bitirganidan so‘ng buyurtmachi korxona yoki tashkilotda ishlab berish sharti bilan ariza topshiradi.

Ariza topshirish va saralab olishda ishtirok etuvchi talabgorlarning joriy o‘quv yilida o‘zlashtirish GPA ko‘rsatkichi 3 va undan yuqori bo‘lishi talab etiladi.

Tanlov komissiyasi har yili 15-oktabrgacha oliy taʼlim tashkilotida talabgorlarni suhbat asosida saralab olishdan o‘tkazadi.

Talabgorlarni saralab olishda buyurtmachi vakili xulosasi asosiy mezon hisoblanadi.

Uch tomonlama shartnoma tuzgan va taʼlimni muvaffaqiyatli tamomlagan talabalar o‘qishini bitirganidan keyin buyurtmachi tomonidan belgilangan tartibda ishga qabul qilinadi.

2025-yilning noyabrida bitiruvchilarni ishga olgan tadbirkorlarga 5 mlrd so‘mgacha imtiyozli kreditlar ajratilishi belgilangandi.

Markaziy bank bir oyda 10 tonna oltin sotib oldi, biroq yil boshidan buyon sotib olish hajmi bo‘yicha dunyoda uchinchi o‘rinda qolmoqda.

Noyabr oyida O‘zbekiston dunyodagi eng yirik oltin xaridorlari uchligiga kirdi, deyiladi Jahon oltin kengashi (World Gold Council) hisobotida.

Xalqaro valyuta jamg‘armasi va ochiq manbalar ma’lumotlariga ko‘ra, noyabr oyida markaziy banklar tomonidan sof oltin sotib olish 45 tonnani tashkil etdi. Qimmatbaho metallga bo‘lgan barqaror talab rivojlanayotgan mamlakatlar markaziy banklarining faolligini qo‘llab-quvvatladi.

Eng yirik xaridor Polsha Markaziy banki bo‘ldi, u ketma-ket ikkinchi oy 12 tonna xaridni davom ettirdi. Keyingi o‘rinlarda Braziliya (11 tonna), O‘zbekiston (10 tonna) va Qozog‘iston (8 tonna) regulyatorlari joylashdi. Bundan tashqari, Chexiya, Xitoy va Indoneziya kichik hajmda sotib olgan.

O‘zbekiston yil boshidan buyon Singapur va Rossiyadan keyin qimmatbaho metallar bo‘yicha dunyodagi eng yirik sotuvchilar uchligiga kirdi. Asosiy xaridorlar — Polsha, Qozog‘iston va Braziliya.

Noyabr oyida O‘zbekiston oltin eksportini butunlay to‘xtatdi. Bu o‘tgan yilning Markaziy bank qimmatbaho metalni sotmagan to‘rtinchi oyi bo‘ldi. 2025-yilning 11 oyi mobaynida oltin eksporti $9,9 mlrddan oshib, o‘tgan yilga nisbatan 49,4%lik o‘sishni qayd etdi.

O‘tgan yilning 1-dekabr holatiga ko‘ra, xalqaro zaxiralar $61,23 mlrdga yetib, bir oy ichida $1,89 mlrdga (3,2% ga) ko‘paydi. Bu ketma-ket beshinchi oylik o‘sish hisoblanadi. Yil boshidan beri ular 48,49% ga oshgan.

Oltin zaxirasi tarixiy yuqori ko‘rsatkichni qayd etib, $50,85 mlrdga yetdi. Qimmatbaho metallning qiymati $3,01 mlrdga, fizik hajmi esa 12,2 mln unsiyagacha (bir oyda 0,3 mln unsiyaga) ko‘paydi.

2030-yilgacha mamlakatda islomiy moliyaning huquqiy asoslari yaratilib, kamida uchta bankda islomiy mahsulotlar joriy etiladi.

2030-yilga borib O‘zbekistondagi uchta bankda islomiy moliya xizmatlari paydo bo‘ladi. Bu haqda jamoatchilik muhokamasiga qo‘yilgan yangilangan O‘zbekiston-2030 strategiyasi loyihasida keltirilgan.

Unga ko‘ra, O‘zbekistonda islomiy moliyaning huquqiy asoslarini yaratish hamda kamida 3 ta tijorat bankida islomiy moliya xizmatini yo‘lga qo‘yish rejalashtirilmoqda.

Dastlab 2027-yilda mamlakatdagi bitta bankda islomiy mahsulotlar joriy etiladi, 2029−2030 yillarda esa ularning soni uchtaga yetkaziladi. Ushbu tashabbuslar tijorat banklari mablag‘lari hisobidan amalga oshiriladi. Buning uchun Markaziy bank mas’ul etib belgilangan.

Regulyator 2030-yilgacha O‘zbekistonda kamida 10 ta to‘laqonli islomiy bank paydo bo‘lishini kutmoqda. Markaziy bank raisi o‘rinbosari Abrorxo‘ja Turdaliyevning ta’kidlashicha, an’anaviy banklarda ham “islomiy darchalar” ochiladi — bunday xizmatlarni uchta davlat bankida yo‘lga qo‘yish rejalashtirilgan. Biroq u davlat banklari hali aniqlanmaganini qo‘shimcha qildi.

Markaziy bank islomiy moliyani yashirin iqtisodiyotdagi mablag‘larni bank tizimiga jalb qilishning muqobil mexanizmi sifatida ko‘rmoqda. Turdaliyevga ko‘ra, aholining yarmi islomiy mahsulotlarni afzal ko‘rishi mumkin, biroq an’anaviy bank xizmatlaridan butunlay voz kechuvchilar ulushi ancha kam.

BMT Taraqqiyot dasturi (BMTTD) so‘rovnomasiga ko‘ra, aholining 68%i, tadbirkorlarning esa 60%i diniy eʼtiqodi sabab, anʼanaviy bank xizmatidan foydalanishni xohlamaydi.

Markaziy bank islomiy moliya standartlarini belgilash va banklar huzuridagi shariat kengashlarini nazorat qilish huquqiga ega bo‘ladi. Bunday tashkilotlar uchun soliq imtiyozlari beriladi va ularning notarial harakatlari mol-mulkni rasmiylashtirishda davlat bojidan ozod etiladi.

Spot bilan suhbatlashgan mutaxassislar, shuningdek, islomiy bankingni joriy etish moliyaviy faollikni oshiradi va iqtisodiyotga katta miqdordagi ichki mablag‘larni jalb qiladi, deb hisoblaydi.

Talabalar soni bo‘yicha Hindiston ancha oldinda, undan keyin Turkmaniston va Tojikiston turibdi.

Milliy statistika qo‘mitasi ma‘lumotiga ko‘ra, 2025-yilning yanvar-noyabr oylari davomida O‘zbekistonga ta‘lim olish maqsadida 37,2 ming nafar chet el fuqarosi kelgan.

O‘tgan yilga nisbatan xorijiy talabalar soni 54,3%ga ko‘paygan.

Xorijlik talabalarning asosiy qismi kuz mavsumida kelgan. 2025−2026-o‘quv yili boshlanganidan so‘ng mamlakatga 23 mingga yaqin xorijlik o‘qishga keldi — bu o‘tgan 8 oyga nisbatan taxminan 60% ko‘p.

O‘zbekistonda ta‘lim olayotgan xorijliklar soni bo‘yicha birinchi o‘rinda Hindiston turadi. O‘tgan yilning 11 oyida 16,3 ming nafar Hindiston fuqarosi o‘qish uchun kelgan — bu umumiy sonning qariyb 44%ini tashkil etadi. Ulardan 12,8 mingtasi kuz oylariga to‘g‘ri keladi.

Bundan tashqari, Pokistondan 1,7 ming (4,6%) va Xitoydan 1,4 ming (3,7%) o‘quvchi bor. O‘tgan yilning kuzida O‘zbekistonga 1 mingga yaqin pokistonlik va 700 nafar xitoylik talaba kelgan.

Keyingi o‘rinlarda 870 nafar fuqaro (2,3%) bilan Janubiy Koreya, 823 nafar talaba (2,2%) bilan Qirg‘iziston, 737 nafar talaba (2%) bilan Misr, 501 nafar kishi (1,3%) bilan Filippin joylashgan. Birinchi o‘ntalikni AQSH yakunlaydi — 464 nafar talaba (1,25%).

O‘zbekistonga Turkiyadan 357 kishi, Afg‘onistondan esa 291 kishi o‘qishga kelgan. Bundan tashqari, Milliy statistika qo‘mitasi Buyuk Britaniyadan 179 nafar, Rossiyadan 164 nafar o‘quvchi borligini ma‘lum qilgan.

Shavkat Mirziyoyev o‘tgan yili aprel oyida Andijon viloyatini rivojlantirish bo‘yicha yig‘ilishda ta‘lim eksporti imkoniyatlari haqida gapirgan edi. U Andijon davlat tibbiyot institutiga Qirg‘iziston, Tojikiston, Xitoy, Hindistondan talabalarni jalb qilish orqali viloyat $20 mlngacha daromad olishi mumkinligini ta‘kidlagan.

Davlat rahbari mutasaddilarga O‘zbekistonda “talaba vizasi»ni joriy etish bo‘yicha takliflar ishlab chiqishni topshirgan. Shu bilan birga, u universitet qoshidagi klinika negizida travmatologiya, jarrohlik, ginekologiya va pediatriya bo‘limlaridan iborat klaster tashkil etish vazifasini qo‘ygan.