Prezident Shavkat Mirziyoyev oliy taʼlim, fan va innovatsiyalar tizimini yanada takomillashtirishga qaratilgan takliflar taqdimoti bilan tanishdi.

Mamlakatimizda soʻnggi yillarda oliy taʼlim qamrovini kengaytirish, taʼlim sifatini oshirish, ilmiy salohiyatni mustahkamlash va xalqaro hamkorlikni rivojlantirish boʻyicha keng koʻlamli islohotlar amalga oshirilmoqda. Qolaversa, tizimdagi mavjud salohiyatdan samarali foydalanish, ilm-fanni iqtisodiyot bilan uzviy bogʻlash, taʼlim va tadqiqot integratsiyasini chuqurlashtirish dolzarb vazifa boʻlib qolmoqda.

Shu munosabat bilan taqdimotda oliy taʼlim, fan va innovatsiyalar tizimini takomillashtirish yuzasidan ishlab chiqilgan yangi chora-tadbirlar koʻrib chiqildi.

Jumladan, “U10 – Oʻzbekistonning global darajadagi ilgʻor universitetlari” dasturi amalga oshiriladi. Dastur doirasida tanlov asosida 10 ta oliy taʼlim tashkilotiga milliy tadqiqot universiteti maqomi berilib, ularda ilmiy klasterlar tashkil etiladi.

Mazkur tanlov professor-oʻqituvchi va olimlar salohiyati, ishtirokchi tashkilotlarning milliy va xalqaro reytinglardagi oʻrni, ilmiy infratuzilmasi hamda moliyalashtirishdagi ulushi kabi koʻrsatkichlar asosida oʻtkaziladi.

Tashkil etiladigan ilmiy klasterlar mahalliy va xorijiy oliy taʼlim tashkilotlari, ilmiy muassasalar hamda sanoat korxonalari hamkorligidagi konsorsium sifatida faoliyat yuritadi.

Milliy tadqiqot universiteti maqomi berilgan universitetga ilmiy klaster tashkil etish uchun Ilm-fanni moliyalashtirish va innovatsiyalarni qoʻllab-quvvatlash jamgʻarmasi hisobidan 150 milliard soʻmgacha mablagʻ ajratiladi.

Shuningdek, oliy taʼlim tizimida natijaga yoʻnaltirilgan moliyalashtirish mexanizmlarini joriy etish nazarda tutilmoqda.

Xususan, 2027-yildan boshlab oliy taʼlim tashkilotlarini ularning milliy reytingdagi natijalariga koʻra moliyaviy ragʻbatlantirish tizimi yoʻlga qoʻyiladi.

Bunda universitetlar taʼlim sifati, ilmiy faoliyat, xalqaro hamkorlik, raqamlashtirish va bitiruvchilar bandligi kabi mezonlar asosida baholanadi.

Davlat granti asosida taʼlim olayotgan talabalar uchun oliygohlarga ajratiladigan mablagʻlar miqdorini shakllantirishda ham yangi yondashuvlar taklif etildi. Endilikda taʼlim yoʻnalishining murakkabligi, mehnat bozori ehtiyojlari, universitet reytingi, hududiy omillar va professor-oʻqituvchilar mehnatini ragʻbatlantirish kabi koʻrsatkichlar inobatga olinadi.

Ilmiy tadqiqotlarni moliyalashtirishning yangi tizimi joriy etilishi koʻzda tutilmoqda. Xususan, davlat ilmiy dasturlari doirasida ajratiladigan mablagʻlarning kamida 50 foizi ustuvor yoʻnalishlarga sarflanadi. Loyihalarni saralash xalqaro ekspertiza, ilmiy-texnik kengashlar va tarmoq korxonalari bilan hamkorlikda amalga oshiriladi.

Shuningdek, oliy taʼlim va tashkilotlar faoliyatida ilmiy ishlanmalarni tijoratlashtirishni kengaytirishga qaratilgan yangi tizim taklif etildi.

Jumladan, oliygohlarning “spin-off” korxonalarini tashkil etish orqali “tarmoq – korxona – oliy taʼlim tashkiloti – ilmiy tashkilot” zanjiri asosida innovatsion mahsulot va xizmatlar ishlab chiqarishni yoʻlga qoʻyish nazarda tutilmoqda.

Bu orqali ilm-fan natijalarini amaliyotga joriy etish, texnologik transferni kuchaytirish va universitetlarning tadbirkorlik faolligini oshirish maqsad qilingan.

Oʻzbekistonni mintaqaviy taʼlim xabiga aylantirish maqsadida xorijiy talabalarni jalb etish boʻyicha yangi mexanizmlar taklif qilindi. Jumladan, har yili respublika davlat oliy taʼlim tashkilotlarida 500 nafargacha iqtidorli chet el fuqarolariga oliy taʼlim olish uchun grant ajratishni nazarda tutuvchi “Yangi Oʻzbekiston stipendiyasi” dasturini amalga oshirish belgilanmoqda.

Taqdimotda sohada boshqaruv samaradorligini oshirish, raqamli taʼlim va sunʼiy intellektni rivojlantirish, yoshlarning innovatsion tashabbuslarini qoʻllab-quvvatlashga qaratilgan boshqa muhim tashabbuslar ham muhokama qilindi.

Davlatimiz rahbari taqdim etilgan takliflarni har tomonlama puxta ishlab chiqish, ularni bosqichma-bosqich joriy etish orqali oliy taʼlim va ilm-fan tizimini yangi darajaga olib chiqish muhimligini taʼkidladi. Masʼullarga tegishli topshiriqlar berildi.

O‘zbekistonliklar bir yilda yarim tonnadan ortiq oltin quymalar xarid qilgan. Bu haqda Markaziy bankning 2025-yil yakunlari bo‘yicha o‘lchovli oltin quymalar bozori sharhida keltirilgan.

Oxirgi olti yilda o‘lchovli oltin quymalarni sotuvchi va qayta sotib oluvchi banklar soni 12 tadan 19 taga, shoxobchalar soni esa 34 tadan 170 taga yetdi.

Ular tomonidan 2020-yil noyabr oyidan beri umumiy og‘irligi 1,2 tonna bo‘lgan jami 65 150 dona oltin sotilgan. Natijada ko‘rsatkich o‘tgan yil oxiriga kelib 14 baravarga oshdi.

Birgina 2025-yilda aholi tomonidan og‘irligi 661 kg bo‘lgan 33 939 dona oltin quymalar xarid qilingan bo‘lib, bu jami hajmning 52% dan ortig‘ini tashkil etdi. Shu bilan birga, bu 2020−2024-yillarda sotilgan jami quymalar sonidan (31 211 dona) 8,7% ga ko‘p bo‘ldi.

So‘nggi ikki yilda oltin quymalarga bo‘lgan talab sezilarli darajada oshdi: 2024-yilda bu avvalgi yillardagi o‘rtacha ko‘rsatkichga (81 kg) nisbatan qariyb 3 baravarga, 2025-yilda esa 8 baravarga o‘sgan.

Markaziy bank buni 2024−2025-yillarda jahon bozorida oltin narxining tarixiy maksimum darajalarga yaqinlashgani bilan izohladi. Oltin narxining oshishi fonida aholining jamg‘arish va investitsiya maqsadlarida o‘lchovli oltin quymalariga bo‘lgan talabi ham ortmoqda.

Nisbatan kichik hajmdagi quymalarga talab yuqori bo‘lib, fuqarolar tomonidan 2020−2025-yillarda eng ko‘p 5 (20 525 ta) va 10 (19 552 ta) gramm og‘irlikdagi oltin quymalar sotib olingan. Bu jami sotuv hajmining 60% dan ortig‘ini tashkil qildi.

Shuningdek, banklar tomonidan og‘irligi 20 gramm bo‘lgan 14 343 ta, 50 grammlik 8 970 ta o‘lchovli oltin quymalar sotilgan, 100 grammli quyma jami hajmning atigi 3%ini (1 870 ta) egalladi.

Bundan tashqari, bu davrda banklar umumiy og‘irligi 201 kg bo‘lgan jami 11 828 dona oltinni aholidan qaytarib sotib oldi. Bunda 5 (3 975 ta) va 10 (3 546 ta) grammlik quymalar jami hajmning qariyb 65% ini egallagan.

Shu bilan birga, elektron metall hisobvaraq ochish orqali oltinni kichik hajmlarda — 0,1 grammdan boshlab xarid qilish mumkin. 2025-yilda banklar egasizlantirilgan hisobvaraqlari orqali umumiy qiymati 311,7 mlrd so‘m bo‘lgan jami 169,74 kg oltin depozitini shakllantirgan.

Markaziy bank ma’lumotlariga ko‘ra, hozirda 5 gramm og‘irlikdagi oltin quymalari narxi 9,53 mln so‘mni tashkil etadi. Ularni qaytarib sotib olish narxi esa qadog‘i but bo‘lsa 9,16 mln, qadog‘i buzilgan bo‘lsa 9,06 mln so‘mdan hisoblanadi.

Shavkat Mirziyoyev Yashil makon umummilliy loyihasi doirasida ko‘chat ekish tadbirida ishtirok etdi. Bu haqda prezident matbuot xizmati xabar berdi.

2026-yili “Men ham ko‘chat ekaman” tashabbusi doirasida 75 mln tupdan ziyod daraxt va buta ko‘chati ekilgani taʼkidlandi.

O‘tgan hafta imzolagan yangi farmonga ko‘ra, O‘zbekistonda 2030-yilga qadar umumiy yashillik darajasini 30% ga, jon boshiga to‘g‘ri keladigan yashil hududlarni 10 kvadrat metrga yetkazish belgilandi.

Buning uchun Surxondaryoda 10 ming gektarda yashil makon, Sirdaryoda 84 kilometrli yashil devor barpo etiladi. Qoraqalpog‘istonda 1 mln gektar, Navoiy va Buxoroda 300 ming gektardan, Xorazmda 85 ming gektar cho‘l hududida yangi o‘rmonzorlar yaratiladi.

Ekologiya va aholi salomatligi eng dolzarb masalaga aylanib borayotgan bir vaqtda hududga mos daraxtni tanlash va ekishda Xalqaro molekulyar allergologiya markazining tavsiyasi ham juda muhim ekani qayd etildi.

Joriy yildan har bir hududda “yashil” texnikumlarning faoliyati yo‘lga qo‘yilib, dual ta‘lim asosida yiliga 10 ming nafar mutaxassis tayyorlash boshlanadi.

Botanika va dendrologiya bog‘lari ushbu texnikum o‘quvchilari uchun amaliyot bazasiga, ilmiy xodimlari uchun esa tadqiqot maydoniga aylanadi.

Prezident hududlarda yashil bog‘lar yaratish bo‘yicha aholi va deputatlar ishtirokini yana-da kengaytirishni taklif qildi.

Ilgari Mening bog‘im dasturi doirasida har bir loyihaga budjetdan 250 mln so‘mgacha mablag‘ berilgan bo‘lsa, endi bu miqdor 400 mln so‘mdan oshiriladi.

Har bir yashil bog‘ va jamoat parki uchun aholi o‘zi tanlagan, yashash hududlariga yaqin, eng muhimi, suv ta‘minoti mavjud joylardan 1 gektargacha yer ajratiladi.

Bu yilgi mavsumdan Qonunchilik palatasining har bir deputatiga ham o‘z okrugida yashil hudud, yashil bog‘ yaratishi uchun 412 mln so‘mdan mablag‘ beriladi.

Migratsiya agentligi va AQSHning USA Farm Labor tashkiloti o‘rtasidagi dastur bo‘yicha dastlabki talabnomalar olindi. Bu haqda agentlik matbuot xizmati xabar berdi.

Taʼkidlanishicha, hozirda jarayonlar bosqichma-bosqich yo‘lga qo‘yilmoqda.

Ish beruvchining maʼlumotiga ko‘ra, ayrim o‘zbekistonlik fuqarolar tomonidan hamkor tashkilot saytlarga yoki tarkibidagi fermer xo‘jaliklariga to‘g‘ridan-to‘g‘ri murojaat qilish holatlari kuzatilmoqda.

Agentlik ish beruvchining talabnomasi asosida tanlov eʼlon qilganidan so‘ng belgilangan tartibda ro‘yxatdan o‘tilishini eslatib o‘tdi.

Qayd etilishicha, to‘g‘ridan-to‘g‘ri murojaat natija bermaydi, mustaqil ro‘yxatdan o‘tish esa foydasiz bo‘ladi.

Migratsiya agentligi fuqarolarni vositachilar va pulli “taklif»larga aldanmaslikka chaqirmoqda.

Yanvar oyida Shavkat Mirziyoyev O‘zbekistonning AQShdagi elchisi Furqat Sidiqovga mamlakatni mavsumiy ishchilar jalb qilinadigan davlatlar ro‘yxatiga kiritish bo‘yicha muzokaralar o‘tkazishni topshirgan edi.

Mart oyida Migratsiya agentligi O‘zbekiston fuqarolarini AQSHga mavsumiy ishlarga yuborish bo‘yicha kelishuvga erishgandi. Dastur ishtirokchilari AQSH fermalari va rancholarida 9−10 oy davomida oyiga taxminan $3500 maosh bilan ishlashlari mumkin bo‘ladi.