O‘zbekistonliklar bir yilda yarim tonnadan ortiq oltin quymalar xarid qilgan. Bu haqda Markaziy bankning 2025-yil yakunlari bo‘yicha o‘lchovli oltin quymalar bozori sharhida keltirilgan.
Oxirgi olti yilda o‘lchovli oltin quymalarni sotuvchi va qayta sotib oluvchi banklar soni 12 tadan 19 taga, shoxobchalar soni esa 34 tadan 170 taga yetdi.
Ular tomonidan 2020-yil noyabr oyidan beri umumiy og‘irligi 1,2 tonna bo‘lgan jami 65 150 dona oltin sotilgan. Natijada ko‘rsatkich o‘tgan yil oxiriga kelib 14 baravarga oshdi.
Birgina 2025-yilda aholi tomonidan og‘irligi 661 kg bo‘lgan 33 939 dona oltin quymalar xarid qilingan bo‘lib, bu jami hajmning 52% dan ortig‘ini tashkil etdi. Shu bilan birga, bu 2020−2024-yillarda sotilgan jami quymalar sonidan (31 211 dona) 8,7% ga ko‘p bo‘ldi.
So‘nggi ikki yilda oltin quymalarga bo‘lgan talab sezilarli darajada oshdi: 2024-yilda bu avvalgi yillardagi o‘rtacha ko‘rsatkichga (81 kg) nisbatan qariyb 3 baravarga, 2025-yilda esa 8 baravarga o‘sgan.
Markaziy bank buni 2024−2025-yillarda jahon bozorida oltin narxining tarixiy maksimum darajalarga yaqinlashgani bilan izohladi. Oltin narxining oshishi fonida aholining jamg‘arish va investitsiya maqsadlarida o‘lchovli oltin quymalariga bo‘lgan talabi ham ortmoqda.
Nisbatan kichik hajmdagi quymalarga talab yuqori bo‘lib, fuqarolar tomonidan 2020−2025-yillarda eng ko‘p 5 (20 525 ta) va 10 (19 552 ta) gramm og‘irlikdagi oltin quymalar sotib olingan. Bu jami sotuv hajmining 60% dan ortig‘ini tashkil qildi.
Shuningdek, banklar tomonidan og‘irligi 20 gramm bo‘lgan 14 343 ta, 50 grammlik 8 970 ta o‘lchovli oltin quymalar sotilgan, 100 grammli quyma jami hajmning atigi 3%ini (1 870 ta) egalladi.
Bundan tashqari, bu davrda banklar umumiy og‘irligi 201 kg bo‘lgan jami 11 828 dona oltinni aholidan qaytarib sotib oldi. Bunda 5 (3 975 ta) va 10 (3 546 ta) grammlik quymalar jami hajmning qariyb 65% ini egallagan.
Shu bilan birga, elektron metall hisobvaraq ochish orqali oltinni kichik hajmlarda — 0,1 grammdan boshlab xarid qilish mumkin. 2025-yilda banklar egasizlantirilgan hisobvaraqlari orqali umumiy qiymati 311,7 mlrd so‘m bo‘lgan jami 169,74 kg oltin depozitini shakllantirgan.
Markaziy bank ma’lumotlariga ko‘ra, hozirda 5 gramm og‘irlikdagi oltin quymalari narxi 9,53 mln so‘mni tashkil etadi. Ularni qaytarib sotib olish narxi esa qadog‘i but bo‘lsa 9,16 mln, qadog‘i buzilgan bo‘lsa 9,06 mln so‘mdan hisoblanadi.
